Energietransitie en omgang met onzekerheid

Dit artikel is tot stand gekomen in opdracht van en samenspraak tussen Frank Janse (BNG Bank) en Jack Kruf (PRIMO & UDITE)

Prof. Dr. Bastiaan Zoeteman[1] | 2018

De denktank ‘From Global to Local’[2] te Den Haag op 20 april 2018 is erop gericht de inventiviteit te verbeteren van lokale gemeenschappen in het omgaan met op hogere schaalniveaus spelende onzekerheden met veel impact. Daartoe worden uitkomsten van relevante onderzoeken verbonden met het risicomanagement rond de uitdagingen die deze onzekerheden oproepen voor het regionale en lokale bestuur.

Dergelijke onzekerheden worden niet alleen door rampen en crises opgeroepen maar ook door al dan niet terechte verwachtingen over het handelen van de overheden bij dergelijke situaties en over het te verwachten verloop van gebeurtenissen in de toekomst.

Door het zichtbaar maken van zulke onzekerheden in combinatie met een thema, in dit geval het thema van de energietransitie ter voorkoming van verdergaande klimaatverandering, wordt het mogelijk om gerichte handelingsperspectieven te ontwerpen die uitvoerbaar zijn en het vertrouwen in de overheid ondersteunen.

Lees verder →

Prospect Theory

An analysis of decision under risk

Daniel Kahneman and Amos Tversky | 1979

This paper presents a critique of expected utility theory as a descriptive model of decision making under risk, and develops an alternative model, called prospect theory.

Choices among risky prospects exhibit several pervasive effects that are inconsistent with the basic tenets of utility theory. In particular, people underweight outcomes that are merely probable in comparison with outcomes that are obtained with certainty. This tendency, called the certainty effect, contributes to risk aversion in choices involving sure gains and to risk seeking in choices involving sure losses.

In addition, people generally discard components that are shared by all prospects under consideration. This tendency, called the isolation effect, leads to inconsistent preferences when the same choice is presented in different forms.

An alternative theory of choice is developed, in which value is assigned to gains and losses rather than to final assets and in which probabilities are replaced by decision weights.

The value function is normally concave for gains, commonly convex for losses, and is generally steeper for losses than for gains.

Decision weights are generally lower than the corresponding probabilities, except in the range of low probabilities. Overweighting of low probabilities may contribute to the attractiveness of both insurance and gambling.

Bibliography

Kahneman, D. and Tversky, A. (1979) ‘Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk’. Econometrica, 47, 263-291.

Download essay.

12 Principes van Goede Besturing

Raad van Europa | 2008

De Raad van Europa heeft 12 principes voor goede besturing vastgesteld. Zij dienen als uitgangspunten, randvoorwaarden en richtlijnen bij het effectief handelen in publieke zaken. Het is een nobele set van principes en een aansporing voor bestuur, bestuurder, organisatie, manager en medewerker.

Ambrogio Lorenzetti (1338 – 1339). De effecten van goed bestuur. [Deel uit ‘De allegorie van goed en slecht bestuur’]. Siena, Sala dei Nove.
  1. Deelname, vertegenwoordiging, eerlijk verloop van verkiezingen.
  2. Responsiviteit.
  3. Efficiëntie en effectiviteit.
  4. Openheid en transparantie.
  5. Rechtsstaat.
  6. Ethisch handelen.
  7. Competentie en capaciteit.
  8. Innovatie en openheid voor verandering.
  9. Duurzaamheid en langetermijnvisie.
  10. Deugdelijk financieel beheer.
  11. Mensenrechten, culturele diversiteit en sociale cohesie.
  12. Verantwoordingsplicht.

De overlevering leert ons dat hiervoor een hoog organiserend vermogen nodig is van de bestuurders en managers die de principes geacht worden te hanteren. Siena werd in de veertiende eeuw – toen een staat, geen stad – erg goed geleid. Persoonlijke kwaliteiten dus. Anders gezegd: Siena kwam tot bloei omdat er goede bestuurders zaten. Het is spannend om te weten waar mechanismen van bijsturing zitten en hoe deze werken, indien niet voldaan wordt aan één of meer van de principes.

Wat was hun geheim, wat hun competenties? Een addendum bij deze principes inzake de noodzakelijke competenties is eigenlijk gewenst. Wij weten: zonder goede mensen, geen succes.

WMO en het managen van risico’s

Jan-Willem Boissevain, Logica en Jack Kruf, PRIMO en gemeente Roosendaal | 29 maart 2007, Rotterdam

Per 1 januari 2007 is de WMO van start gegaan. Iedereen bereidde zich voor op woedende burgers, enorme wachtlijsten en stapels bezwaarschriften. Maar niets van dat alles. Toch zijn de risico’s reëel. Misschien niet op korte termijn, maar op lange termijn neemt de vraag naar middelen en voorzieningen toe. Hoe bereiden de betrokken organisaties zich hierop voor?

In de Trouwzaal van het Rotterdamse stadhuis kwamen 29 maart vertegenwoordigers van de WMO-keten bij elkaar, van zorgaanbieder tot gemeente. Aan de hand van stellingen kwam een levendige discussie op gang over de kansen en bedreigingen van het nieuwe beleid en de te realiseren publieke waarden en de mogelijke schades (zijnde risico’s) in de nabije toekomst.

Jetty Voermans is de gespreksleider van de avond. Als zelfstandig adviseur, voormalig projectleider WMO bij de VNG en sinds kort ook wethouder van de gemeente Zeevang, weet zij meer dan genoeg over de WMO. “Ik had verwacht dat de telefoons roodgloeiend zouden zijn, de kranten vol met de WMO, maar dat is uitgebleven”, concludeert Voermans over de media-aandacht over de WMO.

Lees verder →

Staat van het Bestuur 2022

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 2022

De Staat van het Bestuur biedt elke twee jaar een beeld van hoe het decentrale openbaar bestuur in Nederland ervoor staat. Het bundelt actualiteiten, trends en ontwikkelingen en combineert de functie van langjarige monitoring en signalering voor de kortere termijn.

Naast de constanten die het openbaar bestuur in Nederland kenmerken, toont de Staat van het Bestuur 2022 een beeld van een openbaar bestuur dat vanuit verschillende kanten onder druk staat. Internationale, economische, ecologische en maatschappelijke ontwikkelingen en crisissituaties stellen het bestuur voor uitdagingen in een omgeving waarin het vertrouwen in de politiek onder druk staat en er beperkte middelen beschikbaar zijn. In het decentraal bestuur zelf neemt de versnippering toe en is ook het verloop onder bestuurders en volksvertegenwoordigers groot.

In deze context werpen het themahoofdstuk in de Staat, van de hand van Albert Jan Kruiter, en de essaybundel Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief hun licht op een bestuur dat een bijdrage levert aan de oplossing van maatschappelijke problemen: het realiserende bestuur. De perceptie en waardering van een bestuur dat realiseert en ‘presteert’ zijn dynamisch. Het is tijd- en plaatsgebonden en ook in hoge mate politiek bepaald. In deze essaybundel wordt hier vanuit verschillende invalshoeken naar gekeken.

Bibliografie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Staat van het Bestuur 2022. BZK.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2023). Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief. BZK.

Download De Staat van het Bestuur.

Download Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief.