Een korte geschiedenis van publiek risicomanagement

Naar een holistische benadering

Finn Kjaer Jensen | februari 2007

Het is zeker waar dat overheden al duizenden jaren aan risicomanagement doen, tenminste in de algemene zin van het woord. Steden in de oudheid die muren bouwden om indringers buiten te houden, deden aan een elementaire (maar degelijke) vorm van risicomanagement. Risicomanagement is zelfs een fundamenteel doel van de overheid. Sterker, de overheid is in grote mate zelf een vorm van risicomanagement. Er zijn tal van activiteiten in de huidige publieke sector die specifiek kunnen worden gekarakteriseerd als risicomanagement (immunisatieprogramma’s, defensiebeleid), maar die verweven zijn met andere functies van de overheid. 

De categorieën van risicobeheer in de publieke sector

Om het historische proces dat heeft geleid tot het huidige risicomanagement beter te begrijpen, is het nuttig om eerst het algemene kader van risicomanagement in de publieke sector te begrijpen.

Lees verder

Risk Governance: towards and integrative approach

A framework by the International Risk Governance Council


Ortwin Renn | 2006


In dit uitgebreide witboek – gecoördineerd en geredigeerd door Renn (2006) – brengt de International Risk Governance Council een geïntegreerd analytisch kader voor risicomanagement. Het biedt een leidraad voor de ontwikkeling van alomvattende beoordelings- en beheerstrategieën om met risico’s om te gaan, met name op mondiaal niveau. Het kader integreert wetenschappelijke, economische, sociale en culturele aspecten en omvat de effectieve betrokkenheid van belanghebbenden.

In het licht van de geschiedenis is deze leidraad opmerkelijk en markeert het de volgende fase in het denken over risicoconcepten. Het richt zich op “de verbetering van besturingsstrategieën voor risico’s met internationale implicaties die “de menselijke gezondheid, veiligheid, economie, milieu en/of het weefsel van de samenleving als geheel kunnen schaden”.

Lees verder

ISO 31000: Oude wijn in nieuwe zakken

Een inhoudelijke vergelijking tussen ISO 31000 en COSO ERM

Urjan Claassen* | april 2009

In juni 2007 is de ISO 31000 ‘Guidelines on principles and implementation of risk management’ geïntroduceerd. Deze richtlijn beoogt een algemeen geaccepteerd referentiekader te bieden voor het inrichten van risicomanagement. Maar biedt deze standaard vernieuwende inzichten op het gebied van risicomanagement. Voegt het inhoudelijk iets toe?

In deze bijdrage wordt een nadere beschouwing gegeven rondom de inhoud en toegevoegde waarde van de ISO 31000 door een vergelijking te maken met het meest gangbare model voor risicomanagement: COSO ERM.

Lees verder

De weerstandsparagraaf is aan herziening toe

Het vermogen om klappen op te vangen

Peter B. Boorsma en Geert Haisma | 2014

Nederland is pionier op het gebied van publiek risicomanagement, dankzij het voorschrift voor een weerstandsparagraaf in het BBV. Dit voorschrift is een stap vooruit naar een volwassen en integraal risicomanagement bij regionale en lokale overheden. Tegelijk werpt het daarvoor ook hindernissen op. Daarom is de weerstandsparagraaf aan revisie toe.

Weerstandsvermogen is het vermogen om klappen op te vangen. In 1995 werd via de Comptabiliteitswet de risicoparagraaf voorgeschreven voor gemeenten en provincies. In 2004 is via het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) het voorschrift veranderd in een weerstandsparagraaf, die later ook is voorgeschreven voor de waterschappen. De paragraaf is in BBV voorgeschreven voor de begroting (art. 9 lid 2) en voor het jaarverslag2 (art. 24 lid 2 en art 26).

Dankzij dit voorschrift is Nederland pionier op het gebied van publiek risicomanagement. De VS kennen de Public Risk Management Association (PRIMA). Deze organisatie ontplooit diverse activiteiten zoals de organisatie van congressen en de uitgave van een vakblad. Het Verenigd Koninkrijk kent een vergelijkbare organisatie genaamd ALARM. Maar daar is geen sprake van een wettelijk voorschrift voor decentrale overheden om bij de begroting en de rekening aandacht te schenken aan het risicomanagement.

Lees verder

Risico’s bij belastingheffing

In kaart gebracht 

Jan Gieskes | mei 2014

In deze bijdrage wil ik graag aandacht vragen voor de beheersing van de risico’s bij de belastingheffing en bij de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken.

In de sfeer van de belastingheffing gaat het natuurlijk om algemene zaken als tariefberekening, heffing en invordering. Bij de tariefberekening gaat het om vragen als klopt de maatstaf, is er een betrouwbare berekening van het totaal, zijn de vrijstellingen in beeld en dergelijke.

Bij de heffing gaat het om controles op volledigheid: heeft iedereen een aanslag gekregen die er een moet krijgen? Wie hebben er geen aanslag gekregen en waarom niet? Bij de invordering gaat het over de verantwoording van de ontvangen en van de niet-ontvangen bedragen. Ook de kosten van inning en dwanginvordering kunnen nog wel eens tot verrassingen leiden.

Lees verder

Zelfingenomenheid als risico

Paul Wouters | 2007

Mij is verzocht tot nader order als columnist te fungeren, met als bijzondere opdracht om ‘de zelfingenomen Hollander’ – de kwalificatie is niet afkomstig van deze Belg! – af en toe eens een spiegel voor te houden. Het schijnt deze mensensoort soms aan reflectie te ontbreken.

Het spreekt vanzelf dat ik mijn opdrachtgever op zijn wenken wil bedienen. Zet u schrap, beste lezer, ik zal beginnen met u te testen. Ik leg u zo dadelijk vijf onnozele vragen voor. Vriendelijk verzoek deze te beantwoorden door middel van een 90% confidentie-interval. Met andere woorden: doe géén gooi naar het correcte antwoord, maar schrijf twee getallen op zó dat u voor 90% zeker bent (dus heel zeker) dat het correcte antwoord zich daartussen bevindt.

Hier zijn de vragen:

1. Wat is de afstand in kilometer tussen de aarde en de maan?
2. In welk jaar werd het Colloseum in Rome voltooid?
3. In welk jaar werd Mahatma Gandhi geboren?
4. Wat is de oppervlakte in vierkante kilometer van de Middellandse Zee?
5. Wat is de draagtijd van de blauwe vinvis in dagen?

Het aardigste is om hier collega’s of gezinsgenoten bij te betrekken. Overleg niet over de schattingen, maar vergelijk met elkaar de gegeven intervallen. Verbaas u over de mate waarin ze uit elkaar lopen. Ga naar het einde voor de correcte antwoorden en check hoe vaak die antwoorden zich buiten uw interval bevinden.

Lees verder

Risicomanagement bij grote evenementen


Eric Frank en Jack Kruf | 2016

Op 20 mei 2016 organiseerde PRIMO Nederland in het nieuwe stadskantoor van Utrecht een masterclass ter verdere verkenning van cruciale aspecten van risicomanagement bij grote evenementen. De eindrapportage van Le Grand Départ de Tour de France door de gemeente Utrecht en de evaluatie door de Universiteit van Utrecht golden met het bezoek van het Koningspaar aan de gemeente Roosendaal in 2013 als uitgangspunt voor de discussie.

Kader

Dit essay van een masterclass belicht deze twee succesvolle evenementen. Waar zit de sleutel tot dit succes? Hoe zijn onzekerheden gemanaged? Welke risico’s waren voorzien?

Aan het woord zijn twee managers die in de branding hebben gestaan en verantwoordelijk waren voor het succes en een onderzoeker die kritisch analyseert en concludeert. Een mooie combinatie voor een dialoog met verrassende inzichten. 

“De hele wereld moet samenwerken, iets dat zij normaal gesproken zelden tot nooit doen. Een evenement is dus een bindende factor van jewelste. Het is een vorm van hogere intelligentie, van hogere wiskunde, een beetje geluk en vooral goed weer.” – Martijn van Hulsteijn, projectleider Le Grand Départ 2015, Utrecht.

Lees verder