Categorie archief: Nederlands

Publieke waarden en risico’s in Straatsburg

Posted on by

De geboorte van een organisatie voor publiek risicomanagement (PRIMO)

Jack Kruf* | mei 2005

Vorige maand, op 1 april 2005, kwam het Executive Committee van UDITE, het netwerk van gemeentesecretarissen en gemeentelijk algemeen directeuren in Europa, bijeen in Straatsburg om ‘publiek risicomanagement’ als nieuw idee te bespreken. De gemeentesecretarissen keken gezamenlijk naar een nieuw gepresenteerde aanpak, die Alan Vendelbo, president van UDITE, bovenaan de agenda had geplaatst.

Het was vanaf het begin van de bijeenkomst duidelijk dat allen geloofden dat de benadering de rol en functie van de gemeentesecretaris zeer  versterken in het ondersteunen van de politiek, de maatschappij en de eigen organisatie. Actuele gebeurtenissen in de samenleving en het uit het niet in control zijn op budgetten en processen binnen tal van politiek-bestuurlijke projecten hebben het belang van proactief denken over publieke waarden, doelen en hun risico’s verhoogd. Hier volgt een korte persoonlijke impressie. Ik was erbij op deze dag.

Lees verder →

Georganiseerde onmacht

Posted on by

Over de rol van de rijksoverheid bij de jeugdbescherming

Algemene Rekenkamer | 2023

In 2015 is de verantwoordelijkheid voor jeugdbescherming overgeheveld naar gemeenten. Hiermee zouden de totale uitgaven aan jeugdzorg dalen, de wachttijden korter worden en de administratieve last voor hulpverleners afnemen. Dat is niet gelukt. Kinderen en kwetsbare gezinnen krijgen niet (tijdig) de hulp die ze nodig hebben. Verantwoordelijke bewindspersonen (de minister voor Rechtsbescherming en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) hebben hun rol als verantwoordelijke voor het wettelijke stelsel voor jeugdbescherming lange tijd onvoldoende ingevuld. Dit concludeert de Algemene Rekenkamer in het rapport Georganiseerde Onmacht.

Sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 moeten gemeenten de jeugdbescherming lokaal organiseren. Het idee van de minister en de staatssecretaris was dat gemeenten dichter bij kind en gezin staan en dus meer maatwerk kunnen leveren. In de praktijk leidt dit tot een onoverzichtelijke en onwerkbare situatie voor gemeenteambtenaren én hulpverleners.

Lees verder →

Toezien op publieke belangen

Posted on by

Naar een verruimd perspectief of rijkstoezicht

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) | 2013

Tot ongeveer twintig jaar geleden was toezicht een weinig spectaculair en nauwelijks zichtbaar onderdeel van het openbaar bestuur. Toezicht was vooral een zaak van individuele inspecteurs die doorgaans buiten het zicht van de openbaarheid op een vaak informele wijze hun toezichtdomein trachtten te disciplineren. Maar die tijd is voorbij. Door de voortgaande verschuiving en spreiding van taken en verantwoordelijkheden en door toenemende verwachtingen van het toezicht in de samenleving, zijn het belang en de zichtbaarheid van toezicht enorm gegroeid. Na een incident zijn in de media en de politiek dikwijls de eerste vragen: waar was het toezicht? Waarom heeft het toezicht niet of niet eerder ingegrepen?

De vele uitdagingen waarmee het toezicht geconfronteerd wordt en de nogal eens problematische relatie tussen samenleving en toezicht waren voor de WRR aanleiding tot een nadere beschouwing. Centraal stond daarbij de vraag:

Hoe treedt de overheid in beleid en praktijk de uitdagingen die op het rijkstoezicht afkomen tegemoet en hoe kan de maatschappelijke meerwaarde van dat toezicht worden bevorderd?

Overheidstoezicht vervult in allerlei vormen en gedaanten een belangrijke rol bij het verwezenlijken van beleidsdoelstellingen en het borgen van publieke belangen; het is een steunbeer van de samenleving, een ‘basisinstitutie’ die ertoe doet.

Lees verder →

12 Principes van Goede Besturing

Posted on by

Raad van Europa | 2008

De Raad van Europa heeft 12 principes voor goede besturing vastgesteld. Zij dienen als uitgangspunten, randvoorwaarden en richtlijnen bij het effectief handelen in publieke zaken. Het is een nobele set van principes en een aansporing voor bestuur, bestuurder, organisatie, manager en medewerker.

Ambrogio Lorenzetti (1338 – 1339). De effecten van goed bestuur. [Deel uit ‘De allegorie van goed en slecht bestuur’]. Siena, Sala dei Nove.
  1. Deelname, vertegenwoordiging, eerlijk verloop van verkiezingen.
  2. Responsiviteit.
  3. Efficiëntie en effectiviteit.
  4. Openheid en transparantie.
  5. Rechtsstaat.
  6. Ethisch handelen.
  7. Competentie en capaciteit.
  8. Innovatie en openheid voor verandering.
  9. Duurzaamheid en langetermijnvisie.
  10. Deugdelijk financieel beheer.
  11. Mensenrechten, culturele diversiteit en sociale cohesie.
  12. Verantwoordingsplicht.

De overlevering leert ons dat hiervoor een hoog organiserend vermogen nodig is van de bestuurders en managers die de principes geacht worden te hanteren. Siena werd in de veertiende eeuw – toen een staat, geen stad – erg goed geleid. Persoonlijke kwaliteiten dus. Anders gezegd: Siena kwam tot bloei omdat er goede bestuurders zaten. Het is spannend om te weten waar mechanismen van bijsturing zitten en hoe deze werken, indien niet voldaan wordt aan één of meer van de principes.

Wat was hun geheim, wat hun competenties? Een addendum bij deze principes inzake de noodzakelijke competenties is eigenlijk gewenst. Wij weten: zonder goede mensen, geen succes.

WMO en het managen van risico’s

Posted on by

Jan-Willem Boissevain, Logica en Jack Kruf, PRIMO en gemeente Roosendaal | 29 maart 2007, Rotterdam

Per 1 januari 2007 is de WMO van start gegaan. Iedereen bereidde zich voor op woedende burgers, enorme wachtlijsten en stapels bezwaarschriften. Maar niets van dat alles. Toch zijn de risico’s reëel. Misschien niet op korte termijn, maar op lange termijn neemt de vraag naar middelen en voorzieningen toe. Hoe bereiden de betrokken organisaties zich hierop voor?

In de Trouwzaal van het Rotterdamse stadhuis kwamen 29 maart vertegenwoordigers van de WMO-keten bij elkaar, van zorgaanbieder tot gemeente. Aan de hand van stellingen kwam een levendige discussie op gang over de kansen en bedreigingen van het nieuwe beleid en de te realiseren publieke waarden en de mogelijke schades (zijnde risico’s) in de nabije toekomst.

Jetty Voermans is de gespreksleider van de avond. Als zelfstandig adviseur, voormalig projectleider WMO bij de VNG en sinds kort ook wethouder van de gemeente Zeevang, weet zij meer dan genoeg over de WMO. “Ik had verwacht dat de telefoons roodgloeiend zouden zijn, de kranten vol met de WMO, maar dat is uitgebleven”, concludeert Voermans over de media-aandacht over de WMO.

Lees verder →

Staat van het Bestuur 2022

Posted on by

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 2022

De Staat van het Bestuur biedt elke twee jaar een beeld van hoe het decentrale openbaar bestuur in Nederland ervoor staat. Het bundelt actualiteiten, trends en ontwikkelingen en combineert de functie van langjarige monitoring en signalering voor de kortere termijn.

Naast de constanten die het openbaar bestuur in Nederland kenmerken, toont de Staat van het Bestuur 2022 een beeld van een openbaar bestuur dat vanuit verschillende kanten onder druk staat. Internationale, economische, ecologische en maatschappelijke ontwikkelingen en crisissituaties stellen het bestuur voor uitdagingen in een omgeving waarin het vertrouwen in de politiek onder druk staat en er beperkte middelen beschikbaar zijn. In het decentraal bestuur zelf neemt de versnippering toe en is ook het verloop onder bestuurders en volksvertegenwoordigers groot.

In deze context werpen het themahoofdstuk in de Staat, van de hand van Albert Jan Kruiter, en de essaybundel Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief hun licht op een bestuur dat een bijdrage levert aan de oplossing van maatschappelijke problemen: het realiserende bestuur. De perceptie en waardering van een bestuur dat realiseert en ‘presteert’ zijn dynamisch. Het is tijd- en plaatsgebonden en ook in hoge mate politiek bepaald. In deze essaybundel wordt hier vanuit verschillende invalshoeken naar gekeken.

Bibliografie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Staat van het Bestuur 2022. BZK.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2023). Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief. BZK.

Download De Staat van het Bestuur.

Download Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief.

Een waterschap voor het waterbeheer van de toekomst

Posted on by

Strategie als gedeelde betekenisgeving door de Nederlandse waterschappen

Myrthe van Delden, Johan Oudega, Martijn van der Steen en Marise van ’t Wout | 2023

In 2023 zijn er opnieuw waterschapsverkiezingen in Nederland. In de aanloop naar die verkiezingen voerden de waterschappen met elkaar een strategisch gesprek over de uitdagingen die er op waterschappen afkomen, over de kansen die er liggen en over de onzekerheden die er zijn. Ze zijn in gesprek gegaan over hoe waterschappen, vanuit hun sleutelrol in het veilig, leefbaar en veerkrachtig houden van Nederland, zich het beste zouden kunnen organiseren en profileren. Om met dit gesprek de publieke waarde waar ze voor staan ook in een sterk veranderende tijd te blijven realiseren.

Het verkennen van de toekomst en het ontwikkelen van strategie om daar mee om te gaan, betekent het omgaan met inherente onzekerheid. De toekomst ‘is’ nog niet. Er kunnen geen metingen over verricht worden en het is ook nooit met zekerheid te zeggen hoe de toekomst zal zijn. Dat betekent dat het nodig is om de onzekerheid in alle mogelijke vormen te onderkennen.

Lees verder →