Toezien op publieke belangen

Naar een verruimd perspectief of rijkstoezicht

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) | 2013

Tot ongeveer twintig jaar geleden was toezicht een weinig spectaculair en nauwelijks zichtbaar onderdeel van het openbaar bestuur. Toezicht was vooral een zaak van individuele inspecteurs die doorgaans buiten het zicht van de openbaarheid op een vaak informele wijze hun toezichtdomein trachtten te disciplineren. Maar die tijd is voorbij. Door de voortgaande verschuiving en spreiding van taken en verantwoordelijkheden en door toenemende verwachtingen van het toezicht in de samenleving, zijn het belang en de zichtbaarheid van toezicht enorm gegroeid. Na een incident zijn in de media en de politiek dikwijls de eerste vragen: waar was het toezicht? Waarom heeft het toezicht niet of niet eerder ingegrepen?

De vele uitdagingen waarmee het toezicht geconfronteerd wordt en de nogal eens problematische relatie tussen samenleving en toezicht waren voor de WRR aanleiding tot een nadere beschouwing. Centraal stond daarbij de vraag:

Hoe treedt de overheid in beleid en praktijk de uitdagingen die op het rijkstoezicht afkomen tegemoet en hoe kan de maatschappelijke meerwaarde van dat toezicht worden bevorderd?

Overheidstoezicht vervult in allerlei vormen en gedaanten een belangrijke rol bij het verwezenlijken van beleidsdoelstellingen en het borgen van publieke belangen; het is een steunbeer van de samenleving, een ‘basisinstitutie’ die ertoe doet.

Lees verder

Mercy Mercy Me (The Ecology)

Marvin Gaye | 1971

Woah, ah, mercy, mercy me
Ah, things ain’t what they used to be (ain’t what they used to be)
Where did all the blue skies go?
Poison is the wind that blows
From the north and south and east

(Listen to song on Apple Music or Spotify)

Woah, ah, mercy, mercy me
Ah, things ain’t what they used to be (ain’t what they used to be)
Where did all the blue skies go?
Poison is the wind that blows
From the north and south and east

Woah, mercy, mercy me, yeah
Ah, things ain’t what they used to be (ain’t what they used to be)
Oil wasted on the ocean and upon our seas
Fish full of mercury

Oh Jesus, yeah, mercy, mercy me, ah
Ah, things ain’t what they used to be (ain’t what they used to be)
Radiation underground and in the sky
Animals and birds who live nearby are dying

Hey, mercy, mercy me, oh
Hey, things ain’t what they used to be
What about this overcrowded land?
How much more abuse from man can she stand?

Oh, na, na, na
Oh, oh, oh, oh, oh
Hey, ooh, woo

Bibliography

Gaye, M. (1971) Mercy Mercy Me (The Ecology). Album: What’s Goin on. Detroit: Motown.

Creating Public Value

Strategic management in government

Mark H. Moore | 1995

Public Value is a theory for public management advanced by Professor Mark Moore of the Harvard Kennedy School. Over the previous two decades, staff and students at Harvard’s Kennedy School of Government, where Moore taught, engaged in conversations about producing excellence in public management.

“Public value refers to the value created by the government through laws, regulations, services and any other action. In a democratic society, this value is defined by the public themselves. Value is determined by citizens preferences expressed in a variety of ways and thus it provides a rough yard stick against which to gauge the public institutions and government policies.”

A seminal figure in the field of public management, Mark Moore presents his summation of 15 years of research, observation, and teaching on what public-sector executives should do to improve the performance of public enterprises.

Lees verder

Uncertain safety

WRR Scientific Council for Government Policy | 2008

In view of the vulnerability of humans, society and the natural environment, a proactive approach to uncertainties is required. A precautionary approach will create new responsibilities for the government, the private sector and consumers, as well as new activities. In its report Uncertain safety (Report no. 82, 2008), the WRR recommends inserting the new precautionary principle in the Constitution.

Not so much risks as uncertainties

The classical risk approach has limitations as a result of social developments (food safety, new technologies and climate change, for example) and progressive scientific insights. Society is not so much confronted with risks as with uncertainties. These uncertainties have to be addressed in an organised manner.

Lees verder

12 Principes van Goede Besturing

Raad van Europa | 2008

De Raad van Europa heeft 12 principes voor goede besturing vastgesteld. Zij dienen als uitgangspunten, randvoorwaarden en richtlijnen bij het effectief handelen in publieke zaken. Het is een nobele set van principes en een aansporing voor bestuur, bestuurder, organisatie, manager en medewerker.

Ambrogio Lorenzetti (1338 – 1339). De effecten van goed bestuur. [Deel uit ‘De allegorie van goed en slecht bestuur’]. Siena, Sala dei Nove.
  1. Deelname, vertegenwoordiging, eerlijk verloop van verkiezingen.
  2. Responsiviteit.
  3. Efficiëntie en effectiviteit.
  4. Openheid en transparantie.
  5. Rechtsstaat.
  6. Ethisch handelen.
  7. Competentie en capaciteit.
  8. Innovatie en openheid voor verandering.
  9. Duurzaamheid en langetermijnvisie.
  10. Deugdelijk financieel beheer.
  11. Mensenrechten, culturele diversiteit en sociale cohesie.
  12. Verantwoordingsplicht.

De overlevering leert ons dat hiervoor een hoog organiserend vermogen nodig is van de bestuurders en managers die de principes geacht worden te hanteren. Siena werd in de veertiende eeuw – toen een staat, geen stad – erg goed geleid. Persoonlijke kwaliteiten dus. Anders gezegd: Siena kwam tot bloei omdat er goede bestuurders zaten. Het is spannend om te weten waar mechanismen van bijsturing zitten en hoe deze werken, indien niet voldaan wordt aan één of meer van de principes.

Wat was hun geheim, wat hun competenties? Een addendum bij deze principes inzake de noodzakelijke competenties is eigenlijk gewenst. Wij weten: zonder goede mensen, geen succes.

Staat van het Bestuur 2022

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) | 2022

De Staat van het Bestuur biedt elke twee jaar een beeld van hoe het decentrale openbaar bestuur in Nederland ervoor staat. Het bundelt actualiteiten, trends en ontwikkelingen en combineert de functie van langjarige monitoring en signalering voor de kortere termijn.

Naast de constanten die het openbaar bestuur in Nederland kenmerken, toont de Staat van het Bestuur 2022 een beeld van een openbaar bestuur dat vanuit verschillende kanten onder druk staat. Internationale, economische, ecologische en maatschappelijke ontwikkelingen en crisissituaties stellen het bestuur voor uitdagingen in een omgeving waarin het vertrouwen in de politiek onder druk staat en er beperkte middelen beschikbaar zijn. In het decentraal bestuur zelf neemt de versnippering toe en is ook het verloop onder bestuurders en volksvertegenwoordigers groot.

In deze context werpen het themahoofdstuk in de Staat, van de hand van Albert Jan Kruiter, en de essaybundel Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief hun licht op een bestuur dat een bijdrage levert aan de oplossing van maatschappelijke problemen: het realiserende bestuur. De perceptie en waardering van een bestuur dat realiseert en ‘presteert’ zijn dynamisch. Het is tijd- en plaatsgebonden en ook in hoge mate politiek bepaald. In deze essaybundel wordt hier vanuit verschillende invalshoeken naar gekeken.

Bibliografie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Staat van het Bestuur 2022. BZK.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2023). Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief. BZK.

Download De Staat van het Bestuur.

Download Realiserend bestuur: daadkrachtig en responsief.

The new Danish guide on Risk Leadership

Lars Løkke Rasmussen and Jesper Hjort | May 2007

In January 2007, PRIMO Danmark launched its national guide on (public) risk management, Risikoledelse – En Kommunal Opgave. The guide was endorsed by the Danish Minister of Interior, Lars Løkke Rasmussen, who wrote the first part of the preface to the guide.

Lars Løkke Rasmussen (source: Wikipedia)

Rasmussen: “Every day, local authority managers make decisions involving risks; that is, decisions involving significant uncertainty. It is important to note that these may be risks facing citizens, local communities or the local authority organisation itself.

Risk is simply a condition of life when the future is uncertain. To put it in another way: making important decisions on an uncertain foundation is also part of overall management. Executives can never be entirely certain about the foundations of their decisions. However, if entirely risk-proof decisions were possible, nothing would happen.

So, for executives, the whole secret is – in the words of Kierkegaard – to take upon one self this uncertainty. Executives in the public sector should, therefore, work systematically on minimizing the negative sides of risks and on maximising the positive sides.

Lees verder