Risk governance

Over omgaan met onzekerheid en mogelijke toekomsten

Marjolein van Asselt | oktober 2007

Deze inaugurele rede is uitgesproken ter gelegenheid van de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Risk Governance aan de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit Maastricht op vrijdag 26 oktober 2007 door dr.ir. Marjolein B.A. van Asselt.

Marjolein van Asselt

Van Asselt (2007a, p. 6, paragraaf 2. Governance) spreekt zich uit: “Risk Governance is ook mijn leeropdracht en dus de naam van mijn leerstoel. Afgezien van het feit dat het gebruik van Engelstalige woorden in het Nederlands typerend is voor mijn generatie en het ook erg aansluit bij de internationaliseringsambities van de Nederlandse universiteiten om een onderzoeksveld in het Engels aan te duiden, zat ik ook met een vertaalprobleem.

Risk is natuurlijk gemakkelijk: dat is in goed Nederlands risico. De problemen betreffen het begrip governance. Volgens Van Dale is het een verouderd begrip en de vertaalsuggesties (bestuur, beheer, beheersing, bewind, heerschappij, macht, invloed) doen op geen enkele manier recht aan de vraagstukken en de beleidswetenschappelijke thema’s waar wetenschappers zich onder de noemer ‘governance’ mee bezighouden.

De term ‘risico’ wordt juist gebruikt om te signaleren dat er een kans is dat zich iets negatiefs zal voordoen.

Van Asselt (2007a, p. 18)

De etymologie (ontleend aan Halachmi, 2005; Kjaer, 2004 en wikipedia), een dure term voor ‘woordgeschiedenis’, gaat terug tot de tijd van de Oude Grieken. De beroemde filosoof Plato gebruikte het begrip ‘kuberman’ voor leider, dat in het Latijn geassimileerd werd als ‘gubernanre’, gebruikt als verwijzing naar de leidende klasse. De term evalueerde vervolgens langs verschillende lijnen en is naast het Engels, o.a. terug te vinden in het Frans, Spaans en Portugees. Het kreeg verschillende betekenissen, uiteenlopend van de manier of stijl van openbaar bestuur tot een aanduiding voor de ambtenarij. Dus er is niet alleen een vertaalprobleem, maar er zijn ook verschillende betekenissen.

Lees verder

Bali en de opwarming van de aarde

Eric Frank* | januari 2007

Bij deze titel denk je aan warmte. Lekker warm Bali, maar wat heeft dat te maken met de opwarming van de aarde? Ligt het probleem niet elders? Eigenlijk heeft het niet direct met elkaar te maken. Maar wel voor mij. Bali was de vakantiebestemming afgelopen december van mijn echtgenote en mij. Even onszelf in deze grijze en koudere periode opwarmen in tropisch Bali. Tegelijkertijd wilde ik meer te weten komen over de opwarming van de aarde.

Eric Frank

Het enige boek dat ik voor deze vakantie dan ook had meegenomen was ‘An Inconvenient Truth’, geschreven door Al Gore (2006). En, hulde aan Cathay Pacific, want ook zijn film was onderdeel van het inflight entertainment programma aan boord van het vliegtuig van Amsterdam via Hongkong naar Denpasar. Eerst de film gezien en vervolgens tijdens de vakantie het boek nog eens gelezen. En vooral ook de vele schokkende foto’s en grafieken bekeken.

Het gaat op onze aardbol echt niet goed. Dat is normaliter relatief, maar in het geval van het broeikaseffect en de CO2-uitstoot zitten wij in alarmfase ROOD. Al Gore heeft een zeer helder verhaal geschreven. Gestaafd met tal van wetenschappelijke bevindingen en zeer onderbouwde grafieken en foto’s die er niet om liegen. Maar daarover later meer.

Lees verder

Risicomanagement op de grens van drie werelden

Stedelijk management in het perspectief van ‘risico’

In dit artikel wil ik me richten op de specifieke kenmerken van de rol en positie van CEO’s en gemeentesecretarissen in relatie tot de drie werelden van politiek, maatschappij en management. Er moet specifiek aandacht worden besteed aan de rol van risicomanagement bij het ondersteunen van de CEO en het proces om kwesties te bespreken, om te benadrukken dat risicomanagement op de strategische agenda hoort en een holistische benadering vereist.

Jack Kruf

De “beste” baan

Sommigen zouden kunnen zeggen dat het de meest aantrekkelijke en fascinerende baan is die er is: de functie van CEO in lokaal openbaar bestuur (of city manager of secretaris). Waarom? Omdat het in het hart van de dynamische samenleving is, dicht bij de politiek en de overheid, in het centrum van de wereld van “macht en invloed” en aan de top van de managementpiramide. Deze persoon bevindt zich op het kruispunt van noodzakelijke vaardigheden, ambities, rechten, belangen en belangen. Hij of zij staat, via de samenleving, dicht bij rampen, successen, armoede en milieu-uitdagingen, en, via de politiek, bij gekozen functionarissen zoals de burgemeester en de lokale wethouder, maar altijd in nauw contact met functionarissen in de hogere overheid en heel dicht bij de professionals in de organisatie. Het leiderschap van de lokale overheid is een spannende baan.

Lees verder

Portfolio fr

En 2024, le conseil d’administration de PRIMO Europe a validé son portefeuille. Celui-ci a été jugé complet et prometteur pour la suite de son développement. L’objectif est que les produits et services se recentrent plus que jamais sur l’établissement de valeurs publiques et aident les membres à mieux se doter des moyens nécessaires pour être plus efficaces dans la prise de décision. Nous sommes convaincus que, sur la base des expériences acquises ces dernières années dans le cadre de nos tables rondes, de nos groupes de réflexion et de nos activités de formation, la perspective sur le risque a évolué vers la concrétisation, l’efficacité, la réussite et la performance.

Nos membres ont besoin de modèles, d’outils et de techniques qui leur apportent une véritable compréhension des enjeux, des défis et des questions liés aux valeurs publiques et qui fournissent des solutions efficaces. La voie plus générale consistant à promouvoir des cadres ou à se concentrer sur un changement de culture générique est moins privilégiée. Pour naviguer efficacement en période de forte dynamique, il est nécessaire de mettre davantage l’accent sur la pensée systémique et la résilience. Compte tenu du positionnement actuel et de l’évolution de la gestion des risques dans le domaine public, on en conclut que les besoins des organisations travaillant dans ou pour le domaine public se sont considérablement élargis pour inclure la qualité, la sûreté, la sécurité, la performance, la précaution, la continuité et la fiabilité.

Lees verder

Portfolio nl

In 2024 heeft het bestuur van PRIMO Europe zijn portfolio bekrachtigd. Het portfolio werd beschouwd als compleet en veelbelovend voor verdere ontwikkeling. De focus ligt erop dat producten en diensten zich meer dan ooit moeten richten op het creëren van maatschappelijke waarde en het helpen van leden om beter toegerust te zijn om effectiever te zijn in de besluitvorming. De overtuiging is dat, op basis van ervaringen van de afgelopen jaren met onze rondetafelgesprekken, denktanks en opleidingen, het perspectief op risico is verschoven naar daadwerkelijke uitvoering, effectiviteit, succes en prestaties.

Onze leden hebben behoefte aan modellen, instrumenten en technieken die echt inzicht bieden in zaken, uitdagingen en kwesties met betrekking tot publieke waarden en die effectieve oplossingen bieden. De meer algemene aanpak van het promoten van kaders of het focussen op generieke cultuurverandering geniet minder de voorkeur. Voor effectieve navigatie in tijden van grote dynamiek is een grotere focus op systeemdenken en veerkracht nodig. Gezien de huidige positionering en ontwikkeling van risicomanagement binnen de publieke sector, wordt geconcludeerd dat de behoeften van organisaties die in of voor de publieke sector werken aanzienlijk zijn verbreed en nu ook kwaliteit, veiligheid, beveiliging, prestaties, voorzorg, continuïteit en betrouwbaarheid omvatten.

Lees verder

Duurzame ontwikkeling en circulaire economie

Lezing door Frank Dietz  | oktober 2018

(met inleiding door Koos van Houdt en Jack Kruf)

Ede, 12 oktober 2018. In de raadszaal van de gemeente Ede verzorgde Dr. Frank J. Dietz (econoom en verbonden aan het Planbureau voor de Leefomgeving, PBL) de 1e Professor Roelof A.A. Oldeman Lezing*: “Duurzame ontwikkeling en circulaire economie: een pleidooi voor systeemdenken in het openbaar bestuur.”

V.l.n.r. Jack Kruf, Professor Roelof Oldeman, Frank Dietz en Martin Kuipers

Doel van de lezing is om het denken over en het toepassen van een integrale (systeem)benadering in de publieke besturing te bevorderen. Een terugblik op een bijzondere lezing. Met dank aan de gemeente Ede voor de gastvrijheid en de goede zorgen. Dank aan PRIMO Nederland voor de algehele begeleiding en het partnerschap.

Het huidige landschap van denken over en het feitelijk bereiken van afstemming laat op tal van maatschappelijke en economische vraagstukken een gefragmenteerd en gesegmenteerd beeld zien. Het systeemdenken, waarin alles met alles samenhangt, bleek voor de econoom Dietz vooral aan te haken bij een antropocentrische benadering, waarin binnen het geheel van het ecosysteem van de samenleving, vooral de mens zelve aan zet is. In een vertaling naar het publieke netwerk betekent dit een handelingsperspectief voor bestuurders, secretarissen, (algemeen) directeuren, strategen, controllers, uitvoerders.

Lees verder

Van risico’s beheersen naar verwachtingen managen

Zo’n 10 jaar geleden publiceerde PRIMO Nederland mijn artikel ‘Is het einde van risicomanagement nabij?’ Ook toen hamerden consultants en softwareleveranciers erop dat het onmisbaar is om doelstellingen te realiseren.

Marinus de Pooter
Marinus de Pooter

In Quaterna Publica sprak ik mijn verbazing erover uit dat leidinggevenden niet massaal afkomen op risicomanagement trainingen en congressen. De meesten van hen zijn niet achterlijk. Als die discipline inderdaad zo goed helpt om succesvol te worden, waarom zitten zij dan niet op de voorste rijen om gretig kennis te nemen van al dat nuttigs?

Gaandeweg ontstond bij mij het inzicht dat risicomanagement vooral floreert in compliance gedreven omgevingen. Er zijn toezichthouders die gerustgesteld willen worden. Bij hun opleidingen wordt hen geleerd om te vragen naar de top tien risico’s. De bestuurders die deze vraag vervolgens op hun bord krijgen geven controllers of consultants opdracht om deze vraag te beantwoorden. Zij gaan naarstig aan de slag om hele registers te vullen met zaken waar de leidinggevenden allemaal van wakker liggen. Daarnaast brengen ze in kaart wat er tegen al die mogelijke onheilen wordt en zou moeten worden gedaan. Dit mondt uit in periodieke rapportages die de status van de belangrijkste risico’s weergeven.

Lees verder