Strategisch management bij gemeenten in 2017: De toegevoegde waarde van gemeentesecretarissen nu en in de toekomst
Daphne Hubert, Anoep Singh, Peter Teunisse | juni 2017, PwC Nederland
Rol van lokale overheid verandert
Onze maatschappij verandert in hoog tempo. Verstedelijking, vergrijzing, digitalisering en macro-economische ontwikkelingen bieden zowel kansen als uitdagingen voor de publieke sector. De impact van deze globale trends en de beleidsvoering op (inter)nationaal en regionaal niveau is het meest zicht- en tastbaar op het lokale niveau door de directe interactie die daar plaatsvindt met burgers en het bedrijfsleven.
Daarnaast zijn er ontwikkelingen in het publieke domein zelf, zoals de decentralisatie in het sociale domein en de zorg en de nog in te voeren nieuwe omgevingswet, die ieder op zich hun specifieke impact hebben op gemeenten.
Als gevolg van al deze veranderingen zien wij dat de rol van de lokale overheid verandert. Wij bewegen meer en meer naar een participatiesamenleving waarbij de overheid in toenemende mate samenwerkt met burgers, bedrijven, onderwijsinstellingen en andere maatschappelijke instellingen. De overheid neemt hierbij steeds meer de rol aan van facilitator, mede-ontwikkelaar en niet langer die van (uitsluitend) regelgever en uitvoerder. De gemeente staat hierdoor nog dichterbij en naast de burgers en het bedrijfsleven in plaats van erboven.
A short history of what we live by. A panoramic history of rules in the Western worldEen korte geschiedenis van wat ons leven bepaalt. • Een overzicht van de geschiedenis van regels in de westerse wereld
Rules order almost every aspect of our lives. They set our work hours, dictate how we drive and set the table, tell us whether to offer an extended hand or cheek in greeting, and organise life’s rites, from birth through death. We may chafe under the rules we have and yearn for ones we don’t, yet no culture could do without them. •Regels bepalen bijna elk aspect van ons leven. Ze bepalen onze werktijden, dicteren hoe we rijden en de tafel dekken, vertellen ons of we een uitgestoken hand of wang moeten geven ter begroeting en organiseren de rituelen van het leven, van geboorte tot dood. We kunnen ons ergeren aan de regels die we hebben en verlangen naar de regels die we niet hebben, maar toch zou geen enkele cultuur zonder deze regels kunnen.
In Rules, historian Lorraine Daston traces rules’ development in the Western tradition and shows how they have evolved from ancient to modern times. Drawing on a rich trove of examples, including legal treatises, cookbooks, military manuals, traffic regulations, and game handbooks, Daston demonstrates that while rules’ content is dazzlingly diverse, their forms are surprisingly few and long-lived. •In ‘Regels’ traceert historica Lorraine Daston de ontwikkeling van regels in de westerse traditie en laat ze zien hoe ze van de oudheid tot de moderne tijd zijn geëvolueerd. Aan de hand van een rijke schat aan voorbeelden, waaronder juridische verhandelingen, kookboeken, militaire handleidingen, verkeersregels en spelhandboeken, laat Daston zien dat terwijl de inhoud van regels duizelingwekkend divers is, hun vormen een verrassend beperkt scala hebben en langlevend zijn.
Nederland staat voor grote opgaven in het domein van de fysieke leefomgeving, zoals de bouw van grote aantallen woningen of de omgang met de gevolgen van een veranderend klimaat. Sommige van deze opgaven spelen al decennia. En ze worden urgenter; het woord crisis valt dan ook steeds vaker.
Hoewel er op tal van terreinen beleidsdoelen en maatregelen zijn geformuleerd, worden deze vaak niet, of niet op tijd, gerealiseerd. Plannen zijn er volop, maar er komt in de praktijk niet veel van terecht.
Hoe de Delftse gemeenteraad beter grip houdt op het Spoorzone project
Rekenkamer gemeente Delft | 2010
Het project Spoorzone betreft de bouw van een spoortunnel door de binnenstad van Delft en een nieuw ondergronds station. Daarmee wordt het huidige spoorviaduct vervangen. Het project startte in 2005. Binnen het project veranderden rollen en verantwoordelijken van en risico’s voor betrokken spelers. Het project leidde tot grote overschrijdingen.
De centrale voorliggende vraag in dit onderzoek: “Hoe kan de raad de controle en bijsturing van complexe langetermijn-projecten met de bijbehorende grote (financiële) risico’s – bezien vanuit haar eigen functioneren en vanuit de kenmerken van dergelijke projecten – zodanig optimaliseren dat het (Spoorzone) beleid doelmatig en doeltreffend kan zijn.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties / Ministry of the Interior and Kingdom Relations | 2009
Minister dr. G. ter Horst: “Beginselen van de democratische rechtsstaat vormen in Nederland het kader van ons functioneren. Burgers en overheid moeten er samen invulling aan geven. De overheid kan dit niet zonder de burgers; de burgers kunnen dit niet zonder de overheid. In die wederkerigheid is een juiste balans nodig van rechten en plichten van de burger enerzijds, en van de overheid anderzijds.
•Principles of the democratic rule of law form the framework of our functioning in the Netherlands. Citizens and the government must flesh them out together. The government cannot do this without the citizens; the citizens cannot do this without the government. This reciprocity requires the right balance of rights and duties of citizens on the one hand and of government on the other.
Rapport van het symposium. Speeches en discussies.
Academie voor Wetgeving | april 2011
Op 13 april vond in de Academie voor Wetgeving, Den Haag, een symposium plaats over de risico-reflex in het openbaar bestuur. Het werd georganiseerd door Boom Lemma, Academie voor Wetgeving, VU Amsterdam en het ministerie van BZK in het kader van het programma Risico’s en Verantwoordelijkheden.
Minister Donner ontving het eerste exemplaar van een nieuw boek over de risico-regelreflex en zette uiteen welke plannen hij heeft met dit onderwerp. Een rijke optelsom van bestuurlijke, wetenschappelijke en ambtelijke ervaring onder de sprekers en deelnemers leidde tot geanimeerde en boeiende discussies onder leiding van staatsraad Gerard Roes.
Provincie Utrecht en Utrecht Universiteit | februari 2024, nl • en
De regio Utrecht als een levend laboratorium voor wereldwijde transities. Een Fellowship bouwt de brug tussen beleid en wetenschap. •The Utrecht region as a living laboratory for global transitions. A Fellowship builds the bridge between policy and science.
Uit gevoerde discussies, geleid door Copernicus Institute of Sustainable Development komt naar voren de grote uitdagingen om succesvolle transities op lokale en regionale schaal te realiseren en tegelijkertijd bij te dragen aan bredere wereldwijde transities. De integratie van nieuwe wetenschappelijke inzichten met het formuleren van strategie en beleid wordt gevoeld als essentieel transities binnen gemeente en provincie te kunnen versnellen. •Discussions led by the Copernicus Institute of Sustainable Development revealed the major challenges of achieving successful transitions at local and regional scales while contributing to broader global transitions. Integrating new scientific insights with formulating strategy and policy is essential to accelerating transitions within municipalities and provinces.
De Verenigde Naties hebben ‘Aligning Governance to the Challenges of Global Sustainability’ aangewezen als een kernprobleem van de 21e eeuw.
• The United Nations has identified ‘Aligning Governance to the Challenges of Global Sustainability’ as a key problem of the 21st century.
Uitdagingen / challenges
De regio Utrecht kent grote duurzaamheidsuitdagingen, zoals de energietransitie, de circulaire economie, duurzame voedselsystemen en aanpassing aan klimaatverandering. Healthy urban living wordt gebruikt als overkoepelend beleidsconcept. Overheden en andere belanghebbenden gebruiken een transitieaanpak waarin verschillende experimenten worden uitgevoerd in een proeftuinomgeving. Stedelijke experimenten laten een verschuiving zien van het uitvoeren van lokale pilots naar het testen van innovaties op wijkschaal. Op deze schaal neemt de complexiteit aanzienlijk toe. De provincie Utrecht heeft zich onlangs gepresenteerd als proeftuin voor de duurzaamheids- en gezondheidsdoelen voor 2050 zoals gedefinieerd in de Europese Green Deal.
• The Utrecht region has large sustainability challenges, such as the energy transition, the circular economy, sustainable food systems, and adaptation to climate change. Healthy urban living is used as an umbrella policy concept. Governments and other stakeholders use a transition approach in which various experiments are carried out in a living lab setting. Urban experiments show a shift from carrying out local pilots to testing innovations on a neighbourhood scale. On this scale, the complexity increases significantly. The province of Utrecht has recently presented itself as a living lab for the sustainability and health objectives for 2050 as defined in the European Green Deal.
Fellowship
Een samenwerking dus van wetenschap en overheid om te vernieuwen. Vanaf 1 februari 2024 zijn de Provincie Utrecht en de Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van Universiteit Utrecht een drie-jarige overeenkomst aangegaan – via een Fellowship – om de grens tussen wetenschap en beleid te overbruggen. •Therefore a collaboration of science and government to innovate. From 1 February 2024, the Province of Utrecht and the Department of Management and Organisational Science (USBO) of Utrecht University entered into a three-year agreement – through a Fellowship – to bridge the boundary between science and policy.
De aanpak is transdisciplinair: er zijn diverse wetenschappers bij betrokken, naast belanghebbenden zoals bewonersgroepen, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, organisaties op de campus, gemeenten en provincie. •The approach is transdisciplinary: it involves several scientists, in addition to stakeholders such as resident groups, civil society organisations, knowledge institutions, campus organisations, municipalities and the province.
PRIMO Res Publica 