Een wereld vol patronen

De geschiedenis van kennis

Rens Bod | maart 2019, Uitgeverij Prometheus

Het idee dat de wereld kan worden begrepen aan de hand van patronen en onderliggende principes is een van de belangrijkste inzichten van de mens. 

Dit boek gaat over deze uniek menselijke zoektocht die meer dan 40.000 jaar geleden begon met het krassen van streepjespatronen op mammoetbotten en die heeft geleid tot de wetenschappen van vandaag. Welke routes heeft menselijke kennis doorlopen om van dit bescheiden begin uit te groeien tot onze moderne inzichten over natuur en cultuur? 

In een meeslepend verhaal geeft Rens Bod antwoord op deze vraag en laat hij zien welke rol patronen en principes in verschillende culturen hebben gespeeld. Hij verschuift de natuurwetenschappen en Europa uit hun centrale positie waarna de ene na de andere ontdekking volgt. Wie wist dat inenting niet in Europa maar in China is uitgevonden? En wie wist dat vele wiskundige en sterrenkundige inzichten op het conto van de Indiase Kerala-school staan? En dat rechtswetenschappelijke concepten zowel de astronomie als de taalkunde hebben vormgegeven? Rens Bod legt het haarfijn uit in deze fenomenale overkoepelende geschiedenis van kennis en wetenschap.

`De geschiedenis van menselijke kennis biedt een goudmijn aan ideeën en praktijken die niet alleen van belang zijn om het verleden te doorgronden maar die ook doorslaggevend kunnen zijn voor het heden. Het is de herculische taak van de historicus om kennispraktijken uit alle perioden en uit alle delen van de wereld bijeen te brengen en toegankelijk te maken.’

Rens Bod is hoogleraar Computational and Digital Humanities aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in de computationele taalkunde en in de geschiedenis van kennis. Zijn eerdere boek De vergeten wetenschappen is vertaald in zeven talen en meermalen bekroond.


Bibliografie

Bod, R. (2019) Een wereld vol patronen: De geschiedenis van kennis. Amsterdam: Uitgeverij Prometheus

Over De vergeten wetenschappen:

`Adembenemend rijke wetenschapsstudie (…) baanbrekend historisch overzicht.’ – NRC Handelsblad

`Een ongelooflijk rijk, mooi en gewaagd boek.’ – De Groene Amsterdammer

`Een buitengewoon indrukwekkende prestatie.’ – Trouw

`An extraordinarily ambitious undertaking… What Bod has written is not just a “new’’ history. It is the first-ever history of its kind.’ – The Times Literary Supplement

Het interface wetenschap – overheid

Jeannette Beck, Lia van den Broek en Olav-Jan van Gerwen | 2013, Planbureau voor de Leefomgeving

Het interface tussen wetenschap en overheid is relevant, tegelijkertijd zeer uitdagend. Dit blijkt uit het rapport Kennismaken met decentrale overheden.

Het rapport duidt enerzijds dat politici en bestuurders onvoldoende gebruik maken van de wetenschappelijke kennis bij het proces van beleidsvorming en anderzijds dat wetenschappers waardevolle bevindingen niet of nauwelijks zien toegepast in de dagelijkse praktijk van het openbaar bestuur.

Veel kennis bereikt dus niet de college- en managementtafels van decentrale overheden. Eigenlijk is dat nogal wat. Besturen wij onze gemeenten, provincies en waterschappen suboptimaal?

Lees verder

Leiderschap als tragische vergissing

Op zoek naar andere woorden voor heersen en hiërarchie

Mark van Twist en Paul Frissen | 2024

Als we over leiderschap spreken – wat wij bijna nooit doen en eigenlijk ook liever niet willen – dan is dat niet in een taal met uitroeptekens, maar met vraagtekens.

Ook termen als vooruitgang, rationalisering en modernisering, stippen op de horizon en neuzen dezelfde kant op, koers en richting, opgave en opdracht, en transities en ‘paradigma- shifts’ willen we bij voorkeur vermijden.

Lees verder

Kostenbeheersing van een mega-project: de Oosterscheldewerken

Prof. dr.ir. T. Goemans en ir. drs. H.N.J. Smits | 1984

“Grote projecten als de Oosterscheldewerken kunnen onveranderlijk op veel belangstelling rekenen. De stormvloedkering in aanbouw oogst alom bewondering en is een van de grootste toeristisch trekpleisters. De kosten van het gehele project maken eveneens veel indruk. In de pers en de politiek wordt gesproken van een uit de hand gelopen situatie en een bodemloze put.

In dit artikel worden met betrekking tot de kostenontwikkeling van de Oosterscheldewerken een aantal aspecten nog eens op een rij gezet. Hoewel in absolute termen groot, blijkt de kostenoverschrijding in procenten (red. 15% exclusief inflatie*) van de totale kosten wel mee te vallen. Vervolgens wordt een beschouwing gegeven over de kostenbeheersingstechnieken bij mega-projecten. Een aantal aanbevelingen voor een goede kostenbeheersing van dergelijke projecten sluit het artikel af.

Lees verder

PRIMO Nederland opgericht

Risicomanagement achilleshiel decentraal bestuur

Jos Moerkamp | oktober 2006

Het grootste risico dat overheden lopen is achteraf vaststellen dat risico’s over het hoofd zijn gezien. Het managen van risico’s maakt de kans op een calamiteit niet alleen kleiner, maar vooral zichtbaar. Daarom behoort risicomanagement thuis in het hart van de gemeentelijke organisatie. Dat is precies wat PRIMO Nederland beoogt.

Wie gemeenten en provincies in verband brengt met risico’s, denkt in de eerste plaatsaan financiële debacles (de Ceteco-affaire in Zuid-Holland, bankierende gemeenten, de bouwfraude op nationale schaal) en natuurlijk met rampen.

Lees verder

Lessen uit de Noord/Zuidlijn

Nieuw beleid van de gemeente Amsterdam inzake majeure projecten

Eberhard van der Laan | april 2011

Inleiding*

In oktober 2002 wordt een bestuurlijke GO gegeven voor de bouw van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam. Al snel stapelen problemen zich op voor de contracten, de organisatie, de planning en de financiële middelen. In 2009 volgden een rapport van de commissie Veerman Bouwen aan Verbinding en een raadsenquête en een rapport van de enquetecommissie Noord-Zuidlijn. De geplande datum was 2005 tegen een begroting van 680 miljoen. Het werd 2018 en bijna 4,1 miljard euro.

Bij zijn aantreden greep de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan de problemen bij de Noord-Zuidlijn aan om het leren van fouten en het trekken van lessen op de agenda te zetten. Na gesprekken met de meest betrokkenen bij dit project én andere risicovolle projecten werd dit beleidstuk opgesteld: een brief met bevindingen én 10 lessen die voortaan als een set van uitgangspunten geldt voor alle majeure projecten van de gemeente Amsterdam.

Lees verder

Monitor Veerkracht in Bospolder-Tussendijken

Vijf jaar onderzoek naar sociale veerkracht

Gemeente Rotterdam | maart 2024

In de Rotterdamse wijken Bospolder en Tussendijken heeft de afgelopen vif jaar een innovatieve vorm van wijkontwikkeling plaatsgevonden. Met het programma Veerkrachtig BoTu 2028 is ingezet op versterking van het sociaal kapitaal van de wijk om onder meer sociale en ruimtelijke problemen het hoofd te bieden, en om de wijk beter bestand te maken tegen toekomstige risico’s.

Hoe kan de wijk omgaan met een pandemie of met een energiecrisis? Hoe kan de wijk meer verantwoordelijkheid nemen? Welke vorm van bestuur past hierbij? En wat is de rol van de overheid? Hoe kan aanspraak gemaakt worden op specifieke vaardigheden van bewoners? En op welke manier bewaak je de continuiteit van zo’n system?

Lees verder