Weg met de veiligheidsutopie

De mens verdraagt geen risico’s meer

Cees A. Visser | 25 september 2010

We lopen in ons dagelijks leven in Nederland veel minder risico’s dan pakweg tweehonderd jaar geleden. De kans dat een Nederlander sterft aan polio, de pokken, scheurbuik, tbc of cholera is inmiddels miniem. Ongelukken op de werkplek komen veel minder voor. De vis wordt nog steeds duur betaald, maar inmiddels meer door het ecologisch evenwicht dan door de visser, wiens schip immers niet meer zinkt. We worden tegenwoordig geen vijftig meer maar tachtig.

De illusie van borging. Foto @ Michelle Kruf

Toch is er geen jaarlijkse ‘Feestdag van het Verminderde Risico’. Integendeel, naarmate de levensverwachting toeneemt, kunnen we slechter omgaan met oude risico’s en met nieuwe gevaren. Dat toenemende psychologische ongemak vertaalt zich in allerlei ‘eisen’ wanneer zich een tegenslag voordoet: ‘Vind de schuldige!’, ‘Laat de overheid beter optreden!’ en ‘Dit mag nooit meer gebeuren!’.

Lees verder

Openbaar bestuur en de overtuiging van een gedeputeerde

Hans Redert en Jack Kruf | 2015

Het interview met gedeputeerde Yves de Boer van de provincie Noord-Brabant biedt een open inkijk in de relevante trends en ontwikkelingen met betrekking tot het besturen van het publieke (provinciale) domein. Veel van de inzichten van deze gedeputeerde zijn anno 2025 nog steeds actueel. Het interview bevat lessen hoe te komen tot versterking van de kunde van het besturen.

Yves de Boer

Het gesprek met hem toont een bestuurder die by heart zicht verbindt met alle stakeholders in vaak complexe vraagstukken. Het is deze overtuiging inzake het willen verbinden, die in zijn binnenste is gegroeid – met de vele jaren van ervaring en wijsheid. De aandrijfsasjes om mensen bij elkaar te brengen zijn verankerd geraakt in zijn directe denken en handelen in het publieke domein van besturing. Een open gesprek met een echte verbinder en een scherp analyticus.

Lees verder

Spelen met waarden, betalen met gedachten

Erasmus, Spinoza en dat wat ons bindt

Ronald van Raak | 2024, Boom

In dit prikkelende essay over publieke waarden gaat Ronald van Raak te rade bij de twee grootste filosofen uit de Nederlandse geschiedenis.

Erasmus en Spinoza zijn filosofen die in ons land lang werden gehaat, om vervolgens te worden vereerd. Denkers die in weinig opzichten met elkaar te vergelijken zijn, maar toch beiden symbolen werden van vrijheid en tolerantie. Erasmus hield tijdgenoten een morele spiegel voor in de Lof der Zotheid (1511). Spinoza beschreef in zijn Ethica (1677) een uitdagende morele filosofie.

Lees verder

National Risk Register 2025

HM Government, UK | 16 January 2025

The National Risk Register (NRR) is the external version of the National Security Risk Assessment (NSRA), which is the government’s assessment of the most serious risks facing the UK. It provides the government’s updated assessment of the likelihood and potential impact of a broad range of risks that may directly affect the UK and its interests. 

The NRR is aimed at risk and resilience practitioners, including businesses and voluntary and community sector organisations. The NSRA now operates as a dynamic assessment process, with risks reassessed on a more regular basis to reflect the changing risk landscape. This version of the National Risk Register is the first to align with that dynamic process, drawing from the latest risk information available.

Lees verder

OECD Emerging Risks 2003

The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) | 2003

Wat is er nieuw aan grote risico’s in de 21e eeuw? De afgelopen jaren zijn we getuige geweest van een groot aantal grootschalige rampen van verschillende aard over de hele wereld: enorm verwoestende windstormen en overstromingen in Europa en ijsstormen in Canada; nieuwe ziekten die zowel mensen (AIDS, het Ebola-virus) als dieren (BSE) infecteren; terroristische aanslagen zoals die van 11 september 2001 in de Verenigde Staten en de aanval met Sarin-gas in Japan; grote verstoringen van kritieke infrastructuren veroorzaakt door computervirussen of gewoonweg technische storingen.

Dit zijn slechts enkele van de zeer kostbare rampen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden. Toch lijkt niet alleen de aard van de grote risico’s te veranderen, maar ook de context waarin ze zich voordoen en het vermogen van de samenleving om ze te beheersen. De krachten die deze veranderingen vormgeven zijn talrijk en gevarieerd. Weersomstandigheden lijken bijvoorbeeld steeds extremer te worden.

Lees verder

Beter ten halve gekeerd

Jan-Paul Woudstra* | maart 2024

Deze bijdrage** staat in het teken van de vraag ‘komt het nog goed met de jeugdzorg?’. Het lijkt me verstandig om te beginnen met een conclusie. Dat geeft namelijk context aan alle informatie die nog zal volgen. Eindelijk zijn na acht jaar decentralisatie de meest betrokken overheden en de sector jeugdzorg tot het inzicht gekomen dat we niet langer kunnen doorgaan met nog meer zorgaanbod en nog meer geld uitgeven voor jeugdzorg.

Jan-Paul Woudstra

Lang is de enorme groei naar jeugdzorg beschouwd als een venijnig probleem omdat meningen over oorzaken en oplossingsrichtingen sterk uiteen liepen, met vele betrokken partijen zonder dat één van hen in staat was de impasse te doorbreken.

Lees verder

Sturen in een verweven dynamiek

Perspectieven op complexiteit en oriëntaties voor beleid

Ministerie van Economische Zaken | april 2014

Deze essaybundel handelt over het omgaan met complexiteit en onzekerheid in beleid. Diverse perspectieven zijn toegepast op economie, innovatie, regionaal beleid, energie, voedsel en natuur.

Deze bundel is inspirerend veelzijdig en geeft de lezer een gedegen inkijk in de dynamiek van trends en ontwikkelingen rondom sturingsvraagstukken.

Het ministerie: “De ontwikkelingen in de wereld volgen elkaar snel op en beïnvloeden elkaar in toenemende mate. Deze trend is zichtbaar op diverse gebieden zoals (data)technologie, economie, sociaal, geopolitiek, klimaat en biodiversiteit. Naast deze groeiende interdependenties tussen beleidsdomeinen nemen ook aantal betrokken (maatschappelijke) actoren en de diversiteit aan belangen toe.

In toenemende mate zijn deze ook (mede)bepalend voor de richting en de dynamiek van maatschappelijke ontwikkelingen. Complexiteit is een sleutelbegrip in deze ontwikkelingen. Voor de overheid is de uitdaging hier mee om te gaan. Inzicht in complexiteit en omgaan met onzekerheid kan een betere oriëntatie en concreter handelingsperspectief voor beleidsmakers bieden.

Lees verder