De nieuwe rol van de controller

Zeven eigenschappen voor de effectieve implementatie van risicomanagement

Robert ’t Hart | 2006

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het wat afge­zaagde maar zeer ware gezeg­de krijgt voor overheids­instanties in de praktijk steeds meer betekenis. Vertrouwen krijgen van en uitstralen naar de stakeholders wordt belangrijker. Tegelijk is het verlies van dit vertrouwen iets dat steeds eerder en vaker gebeurt. 

De transparanter wordende wereld, governance-richtlijnen en regelgeving – zoals het weerstandsvermogen voor gemeenten en waterschappen – liggen aan deze ontwikkeling ten grondslag. Was het vroeger nog mogelijk om een vertrouwensbreuk intern op te lossen, met de opkomst van fenomenen zoals internet ligt overheidsfalen snel op straat. De gevolgen van het toenemende belang dat aan vertrouwen wordt gehecht en van het verlies ervan, worden ook steeds duidelijk. Jarenlang je afspraken nakomen en de gestelde doelen halen, zorgt voor een geleidelijke opbouw van het vertrouwen dat stakeholders aan overheden geven. Dit werk wordt echter snel teniet gedaan door menselijk han­delen of falen.

Lees verder →

Het wil maar niet vlotten

Waarnemingen van een betrokkene

Adriaan Bouwdewijn* | 2014

Het zijn waarnemingen van een betrokkene. Het wil niet vlotten met risicomanagement bij organisaties in het publieke domein. Met regelmaat verschijnen er artikelen, waarin op basis van onderzoek of inventarisatie uiteen wordt gezet dat risicomanagement een formaliteit lijkt te worden, een verplicht nummer, een papieren tijger, een exercitie voor de vorm. Op grond van ervaringen in mijn eigen organisatie en de verhalen die ik oppik bij bijeenkomsten van onder meer de rijksbrede benchmark, herken ik de conclusies van die onderzoeken wel.

Ik waag me niet aan verklaringen, ik ben een waarnemer en een goede luisteraar. En dan worden er toch interessante parallellen zichtbaar in hoe onze rijksdiensten, overheden en zbo’s gekomen zijn waar ze nu staan, en blijken de berichten niet al te uitbundig als het gaat om wat risicomanagement hun organisaties nu heeft gebracht.

Opvallend is de over het algemeen enthousiaste start, meestal naar aanleiding van eisen aan bijvoorbeeld verantwoording en standaarden zoals bijvoorbeeld VBTB (Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording, 1999, red.) in vroeger tijden, Good Governance codes (2003, red.) en een Code Goed Bestuur (2009, red.).

Lees verder →

De stilte voor het stilleggen

De oorzaken en leerpunten van het stilleggen van vier verbrandingslijnen door AEB in de zomer van 2019

Jaap Winter, Staf Depla en Elbert Dijkgraaf | juli 2020, Onderzoekscommissie Afval Energie Bedrijf

Het rapport gaat uitgebreid in op de werking en het mechanisme van riscomanagement als integraal onderdeel van besturing en management, zowel bij de gemeente Amsterdam als bij het Afval Energie Bedrijf (AEB). Het is een lezenswaardig rapport.

Op 24 juni 2019 informeerde de directie van het Afval Energie Bedrijf (hierna AEB) gemeente Amsterdam dat AEB ‘onvoldoende in control is om de productie op volle toeren door te laten draaien.’ AEB geeft aan dat het enkele mitigerende maatregelen genomen heeft en verdere maatregelen middels scenario’s inventariseert, met als meest zwarte scenario een tijdelijke stillegging van afvalverwerking en warmtelevering.

Lees verder →

Maatschappelijke zorgplicht voor ondernemingen

10 Redenen waarom dat geen vraag meer zou moeten zijn

Afscheidsrede Prof. Dr.  Leen Paape | december 2022

Het duurt té lang voor ondernemingen welzijn boven winst gaan stellen. Daarom moet een maatschappelijke zorgplicht in de wet verankerd worden. Dat zegt Leen Paape in zijn afscheidsrede als hoogleraar Corporate Governance bij Nyenrode. “Als je om je heen kijkt, zie je dat in Nederland de samenleving aan veel kanten vastloopt”, aldus Paape. Energie, klimaat, zorg, onderwijs, de Belastingdienst, stikstof, pfas, migratie. En dan komt daar nog de oorlog in Oekraïne bij. Hij ziet dat er fundamentele veranderingen nodig zijn. Lees verder →

Corporate Governance in Denmark

Recommendations for good corporate governance in Denmark

Copenhagen Stock Exchange

Na de publicatie van het Cadbury-rapport in 1992 formuleerde Denemarken aanbevelingen voor goed ondernemingsbestuur. In 2001 werd het rapport van de Commissie Nørby over corporate governance in Denemarken gepubliceerd met daarin expliciet plaats voor risicomanagement.

“In de afgelopen 15-20 jaar is er in de internationale arena een belangrijk publiek debat geweest over welke belangrijke principes zouden moeten worden gebruikt om bedrijven te besturen. De algemene term voor deze principes is corporate governance, een concept dat moeilijk te vertalen is naar het Deens. Naar onze mening kan het concept gedefinieerd worden als:

“De doelen op basis waarvan een bedrijf wordt bestuurd en de belangrijkste principes en kaders die de interactie reguleren tussen de bestuursorganen van het bedrijf, de eigenaren en andere partijen die direct worden beïnvloed door de beslissingen en activiteiten van het bedrijf (in deze context gezamenlijk de belanghebbenden van het bedrijf genoemd). Belanghebbenden zijn onder andere werknemers, crediteuren, leveranciers, klanten en de lokale gemeenschap.”

Het rapport formuleert de aanbeveling (p. 15, deel 2 van het rapport) om risicomanagement in te bouwen als integraal onderdeel van goed bestuur!

Lees verder →

Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording (VBTB)

Tweede Kamer der Staten-Generaal | juni 1999

De Tweede Kamer der Staten-Generaal komt met een regeringsnota om het proces van begroten en verantwoorden drastisch te verbeteren. Het is één van de resultaten van Operatie Comptabel Bestel (start 1986) dat zijn basis weer vond in de constatering dat het financieel beheer van de Rijksoverheid niet op orde was in de voorafgaande decennia.

Tweede Kamer der Staten-Generaal (1999, p.4-7): “De tijd is rijp om de begrotingsstukken in een nieuw jasje te steken. Deze jas moet eigentijdser zijn en de gebruikers ervan beter in staat stellen hun functies uit te oefenen. De begrotingen en de verantwoordingen moeten meer toegankelijk worden, beter hanteerbaar en prettiger leesbaar.

Lees verder →

De financiële aspecten van corporate governance (Cadbury)

Cadbury report

The Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance and Gee and Co | december 1992

Dit rapport is een mijlpaal in de corporate besturing. Het is 1992. Het Cadbury Report wordt gepubliceerd. Baanbrekend – voorgezeten door Sir Adrian Cadbury – en het leidde tot verbeteringen in de normen voor deugdelijk bestuur in haar algemeenheid. Het was een reactie op het schandaal in 1991 bij de Bank of Credit and Commerce International.

Het rapport deed specifieke aanbevelingen voor goed ondernemingsbestuur, die het omschreef als “best practice” of “gedragscode”. Het rapport was zeer invloedrijk bij het ontwikkelen van organisatiecodes met betrekking tot de verantwoordingsplicht van externe aandeelhouders.

Lees verder →