Van cijfers en controle naar waarden en vertrouwen

Over een paradox en de zoektocht

Jan Willem Dijk, Theo Dijkstra, Eric Frank en Jack Kruf  | 4 juni 2015

Over een paradox en de zoektocht. Een essay naar aanleiding van een ronde tafel op uitnodiging van de gemeenten Assen, Groningen en Leeuwarden. Een multidisciplinair gezelschap buigt zich over de volgende vraag: ‘Wat zijn belangrijke waarden in het krachtenveld tussen cijfers en controle aan de ene kant en waarden en vertrouwen aan de andere kant?’

Het gezelschap wordt welkom geheten door Jan Willem Dijk, gastheer namens het PRIMO-lid de gemeente Assen. Noord-Nederland wordt in nieuw perspectief geplaatst. Gespreksleider Jack Kruf begint met een voorstelronde zodat eenieder weet wie aan tafel zit, wat zijn of haar achtergrond is en de fascinatie met het thema. Hij benadrukt de veelzijdigheid in vakgebied (techniek, gemeente, waterschap) en functie (raadslid, wethouder, controller, gemeentesecretaris) deze middag en onderstreept het belang daarvan voor een dialoog die ons kan helpen in het vinden van de weg die leidt van cijfers en controle naar waarden en vertrouwen. Download het verslag (inclusief foto’s).

De deelnemers aan de Ronde Tafel. Tweede rij v.l.n.r.: Theo Dijkstra (gemeente Groningen én Assen, alleen deze dag), Lucas-Jan Hooykaas (Wetterskip Fryslân), Theo Berends (gemeente Eemsmond), Kees Swagerman (gemeente Oldambt), Wouter Slob (gemeente Medemblik), Arnold van Kampen (gemeente Rotterdam), Jeltje Hoekstra-Sikkema (gemeente Terschelling), Atze Dijkstra (Samenwerkingsverband Noord-Nederland), Harry Bevers (gemeente Leeuwarden). Eerste rij v.l.n.r. Jack Kruf (PRIMO Europe), Eric Frank (PRIMO Nederland), Huibert van Wijngaarden (RISNET), Ilhan Tekir (gemeente Utrecht), Arie van Eck (gemeente Rijssen-Holten), Jan Willem Dijk (gemeente Assen), Kees Tillema (Universiteit Groningen).

De gespreksleider licht kort toe hoe de vereniging PRIMO is ontstaan. Op 1 april 2005 is in Straatsburg de vereniging opgericht door de Europese Vereniging van Gemeentesecretarissen (UDITE). Op 6 oktober 2006 volgde de oprichting van PRIMO Nederland door de toenmalige Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BiZa) en de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS). Hij gaat kort in op het toenemend belang voor en de behoefte van publieke leiders en managers aan resultaatsturing en het management van risico’s daarbij. Risicomanagement wordt steeds meer gezien als een integraal onderdeel van goed publiek bestuur.

PRIMO is erop gericht kennis te delen over de grenzen van landen, regio’s en gemeenten heen. Er valt veel van elkaar te leren. Welkom bij deze ronde tafel, waar vrijuit gesproken moet worden.

Lees verder

Financial strategy in times of transition

Think tank ‘From Global to Local’ 2019

PRIMO Europe | juli 2019

PRIMO is organising the 6th ‘From Global to Local’ Think Tank in The Hague on Friday, 5 April 2019, in close collaboration with BNG Bank and UDITE. The findings, based on a survey of our members, are consistent with national and international reports: we are witnessing a combination of societal transitions. These are taking place simultaneously and genuinely call for reflection and a reassessment of financial strategy in the public sector.

De Denktank 2019. V.l.n.r. Gido ten Dolle (Delft), Tom Schulpen (Noord-Brabant), Henriëtte de Jong (Groningen), Ad Verbakel (Eindhoven), Teun Eikelboom (Ministerie BZK), Johan de Kruijf (Radboud Universiteit), Hans van Lent (Ede), Hans Krul (Delft), Jan Willem Dijk (Assen), Bert Hummel (BNG Bank), Caspar Boendermaker (BNG Bank), Jaap Zwaan (Medemblik) en Jack Kruf (PRIMO).

These include transitions in the social sector, the Environment Act, digital transformation (cybersecurity, privacy, artificial intelligence, big data), the energy transition, the circular economy and climate change. They are placing significant pressure on financial resources in terms of maintaining society’s resilience. It appears to be a systemic issue.

The recent letter from Seth Klarman to investors is on the table. Klarman is a hedge fund manager, CEO and portfolio manager of the Baupost Group. To put it mildly, he draws attention to the growing problem of government debt.

Above all, it is clear that there is a great need for innovation in the form of practical and concrete financial instruments. It would appear that sound financial governance and management once again form the foundation of our future. Hence, a 2019 PRIMO think tank that delves into the status quo, scenarios and concrete tools, exploring both administrative ambition and financial realism. Looking in the rear-view mirror and peering under the bonnet are important, but no longer sufficient. Ex post democratic accountability is essential, but ex ante financial architecture – which actually works and can be linked to scenarios – is certainly becoming a critical success factor.

Lees verder

Is er genoeg financiële kracht om transities het hoofd te bieden?

Johan de Kruijf en Jack Kruf | april 2019

De titel vormde één van de kernvragen in de Denktank From Global to Local van 5 april j.l.  Kijkend naar de voorliggende transities, de toename van risico’s in het publieke domein en het geleidelijk oplopen van achterstanden in beheer en onderhoud, kwam deze vraag nadrukkelijk op tafel. Dus hoe staan we financieel er eigenlijk voor in Nederland? Een eerste verdieping. Minder rooskleurig? Haarscheurtjes? Niet echt hersteld van de kredietcrisis, nu 10 jaar geleden? De serie financiële tegenvallers inzake de transitie van het sociaal domein is nog niet ten einde en trekt diepe sporen. Zijn wij pessimisten? Nee, geenszins, realisten. Niet meer dan dat. De eerste krijtlijnen.

Kengetallen en basiscijfers

Gemeenten en provincies in Nederland hanteren sinds 2016 een set vaste kengetallen om de financiële positie te beoordelen. We belichten solvabiliteit, netto schuldquote ongecorrigeerd en EMU-schuld. Bronnen zijn Centraal Bureau voor de Statistiek, waarstaatjegemeente.nl en Planbureau voor de Leefomgeving.

Lees verder

Is there sufficient financial capacity to cope with these transitions?

Johan de Kruijf and Jack Kruf | April 2019

The title was one of the key questions raised at the ‘From Global to Local’ think tank on 5 April. Given the transitions currently underway, the rise in risks within the public sector and the gradual accumulation of backlogs in management and maintenance, this question was brought to the fore. So what is the actual financial situation in the Netherlands? An initial exploration. Less rosy? Hairline cracks? Not really recovered from the credit crisis, now 10 years ago? The series of financial setbacks regarding the transition of the social sector is not yet over and is leaving deep scars. Are we pessimists? No, not at all; realists. Nothing more than that. The first outlines.

Key figures and basic statistics

Since 2016, local authorities and provincial councils in the Netherlands have been using a set of fixed key figures to assess their financial position. We highlight solvency, the unadjusted net debt ratio and EMU debt. Sources include Statistics Netherlands, waarstaatjegemeente.nl and the Netherlands Environmental Assessment Agency.

Lees verder

Financiële strategie in tijden van transitie

Denktank ‘From Global to Local’ 2019

PRIMO Europe | juli 2019

PRIMO organiseert, te Den Haag, op vrijdag 5 april 2019, van 10:00 – 14:00 uur (inclusief lunch), in nauwe samenwerking met BNG Bank en UDITE, de 6e Denktank ‘From Global to Local’. De bevindingen, op basis van de rondgang langs onze leden, liggen in lijn met die uit (inter)nationale rapporten: er is sprake van een combinatie van maatschappelijke transities. Zij voltrekken zich tegelijkertijd en vragen echt om bezinning en herijking van de financiële strategie in het publieke domein.

De Denktank 2019. V.l.n.r. Gido ten Dolle (Delft), Tom Schulpen (Noord-Brabant), Henriëtte de Jong (Groningen), Ad Verbakel (Eindhoven), Teun Eikelboom (Ministerie BZK), Johan de Kruijf (Radboud Universiteit), Hans van Lent (Ede), Hans Krul (Delft), Jan Willem Dijk (Assen), Bert Hummel (BNG Bank), Caspar Boendermaker (BNG Bank), Jaap Zwaan (Medemblik) en Jack Kruf (PRIMO).

Genoemd worden de transities sociaal domein, omgevingswet, digitale transformatie (cyber, privacy, kunstmatige intelligentie, big data), energietransitie, circulaire economie en klimaatverandering. Zij geven grote druk op de financiële middelen in perspectief van het behoud van resilience van de samenleving. Een systeemvraagstuk, zo lijkt het.

De recente brief van Seth Klarman aan beleggers ligt op tafel. Klarman is hedge fund manager, CEO en portfolio manager van de Baupost Group. Hij vraagt, eufemistisch geformuleerd, aandacht voor de oplopende schuldenproblematiek bij overheden

Vooral blijkt dat de behoefte aan innovatie van werkbare en concrete financiële instrumenten groot is. Goed financieel bestuur en management bevinden zich wederom aan de basis van onze toekomst, zo lijkt het. Een PRIMO denktank 2019 dus met verdieping op status quo, scenario’s en concrete handvatten. Die bestuurlijke ambitie en financieel realisme verkent. De achteruitkijkspiegel en een blik onder de motorkap zijn belangrijk, maar niet meer voldoende. Democratische verantwoording ex post is essentieel, maar financiële architectuur ex ante, die echt werkt en verbonden kan worden met scenario’s, wordt zeker een kritische succesfactor.

Lees verder

Denktank ‘From Global to Local’ 2018

Energietransitie: De noodzaak van bestuurlijke aandacht voor omgang met onzekerheid. 

Jack Kruf en Koos van Houdt | april 2018.

PRIMO organiseerde op 20 april 2018 te Den Haag in nauwe samenwerking met UDITE en BNG Bank de 5e Denktank ‘From Global to Local’.*

Welkom

BNG Bank, aldus Pauline Bieringa, directeur Public Finance, in haar welkomstwoord, voelt zich zeer betrokken bij het thema van de energietransitie. De bank beschikt over een Energie Transitie Faciliteit, een fonds dat wordt beheerd in samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Universiteit van Tilburg.

Pauline Bieringa.

Allerlei projecten in het kader van de energietransitie en het stimuleren van zonne-energie en windenergie kunnen bij de Energie Transitie Faciliteit mogelijk financiering vinden. Zij ziet het partnerschap met PRIMO als zeer waardevol, omdat de kruisbestuiving van kennis en ervaringen tot wederzijds voordeel strekt.

Hoogleraar Bastiaan Zoeteman opent zijn keynote als volgt: “Nederland loopt achter in Europa energietransitie. Nederland is lui geworden. In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd onder leiding van ministers als Winsemius en Nijpels (beiden van de VVD) internationaal het goede voorbeeld gegeven waar het ging om milieu, energie en klimaat. Maar Nederland had ook het aardgas. Een relatief schoon geachte bron van fossiele energie. Daardoor is ons land beleidsmatig wat de energietransitie betreft achterop geraakt. Nu het moet en het winnen van aardgas gaat stoppen, bungelen we samen met België onderaan in de Europese Unie.”

Lees verder

Think tank ‘From Global to Local’ 2018

Energy transition: The need for policy-makers to address uncertainty.

Jack Kruf and Koos van Houdt | April 2018.

On 20 April 2018, PRIMO organised the 5th ‘From Global to Local’ Think Tank in The Hague, in close collaboration with UDITE and BNG Bank.*

Welcome

BNG Bank, as Pauline Bieringa, Director of Public Finance, noted in her welcome address, is deeply committed to the issue of the energy transition. The bank operates an Energy Transition Facility, a fund managed in collaboration with the Ministry of Economic Affairs and Climate Policy and Tilburg University.

Pauline Bieringa.

A wide range of projects relating to the energy transition and the promotion of solar and wind energy may be eligible for funding from the Energy Transition Facility. It regards the partnership with PRIMO as highly valuable, as the cross-pollination of knowledge and experience is mutually beneficial.

Professor Bastiaan Zoeteman opens his keynote speech as follows: “The Netherlands is lagging behind in Europe’s energy transition. The Netherlands has become complacent. In the 1980s, under the leadership of ministers such as Winsemius and Nijpels (both of the VVD), the country set a good example internationally when it came to the environment, energy and climate. But the Netherlands also had natural gas. A source of fossil energy considered relatively clean. As a result, our country has fallen behind in terms of policy regarding the energy transition. Now that it is necessary and natural gas extraction is coming to an end, we are languishing at the bottom of the European Union alongside Belgium.”

Lees verder