PRIMO Res Publica | augustus 2026

Het nieuwe concept ISO 31000 (2026) komt verder en verder weg van hoe PRIMO het vraagstuk van publieke waarden (en hun risico’s) benadert. Het raamwerk blijft te veel organisatiegericht, heeft het publieke domein niet in de focus en ontbeert de handvatten voor systemisch denken met betrekking tot publieke waarden.

Publieke organisaties, zoals gemeenten, provincies, regio’s, deelstaten, landen en zelfs Europe, met hun hoge politieke dynamiek, hun externe focus op stad en samenleving, de intensieve afstemming tussen vele lagen van overheden en tal van samenwerkingen met tal van bedrijven, NGO’s, maatschappelijke organisaties en burgergroepen vragen om veel meer dan een raamwerk dat is geschreven primair voor de interne focus.

De ISO-definitie dat ‘risico een effect is van onzekerheid op doelen’, blijft ondoorgrondelijk en taaltechnisch niet te begrijpen, zeker niet in het licht van de publieke zaak. En te meer niet met de toevoeging van positief en negatief. Doelen zijn raak of niet. De definitie is een pleonasme in zichzelf en bevat te veel elementen en begrippen uit de werelden van financiën, beurzen/markten en verzekeringen. Bovendien wat de doen als er geen doelen zijn? Stopt dan het raamwerk?

Voorts staat PRIMO op het standpunt wij leven in een wereld vol met zekerheden, wij weten nagenoeg alles, kennen de patronen et cetera. De zogenaamde VUCA wordt veel gepredikt in dit kader, maar is in de overtuiging van PRIMO in feite slechts beperkt aanwezig. Zeker gezien de staat van wetenschappen is het een vreemd concept. Als je te laag vliegt valt er nog iets voor de zeggen, maar met de juiste vlieghoogte is het concept non-existent.

Het probleem bij het ontstaan van de risico’s van morgen is dat vele van de zekerheden, bekende patronen en bestaande inzichten worden gemaskeerd, ontkend of genegeerd. Onzekerheden zijn er maar weinig, zeker als je juiste vlieghoogte hebt. En toch gaat het ISO-raamwerk uit van die grote bron van ‘onzekerheid’. Wij weten toch waar wij naar toegaan? Wij kennen toch alle uitgewerkte scenario’s, die door vele instituten minitieus zijn uitgewerkt? Wij lezen toch de talloze surveys en rapporten van denktanks?

“Risico = een mogelijke schade aan een waarde”. Dit is PRIMO-definitie op basis van Renn en Klinke (2002). Deze definitie was leidend bij haar oprichting in 2005 te Straatsburg. Zie About ‘Public Risk’ (2007) En die wijkt sterk af van die van ISO 31000. De keuze ervoor is gemaakt op basis van de boogschieter, een metafoor voor de bestuurder of manager, die raak wil schieten, die effectief wil zijn in het bereiken van publieke waarden die hij of zij aan zijn of haar kiezer beloofd heeft. De pijl is raak of hij is mis. Positiever dan raak kan niet, maar mis is wel mis en kan worden beschouwd als een risico (een schade aan een beoogde waarde).

De definitie van dit ISO-raamwerk, de naar binnen gerichte focus ervan, en het niet of uiterst gebrekkig adresseren van de krachten in het publiek domein maken het niet geschikt voor publieke organisaties waarin politiek en bestuur op de trom slaan. Bovendien, en dat is echte de makke van dit raamwerk, verbindt het niet met instrumenten en technieken om echt aan de slag te gaan. Het vliegt erg hoog, te hoog.

Wij ontraden het raamwerk voor publieke organisaties.

Bibliografie

Renn, O., & Klinke, A. ( 2002). A New Approach to Risk Evaluation and Management: Risk-Based, Precaution-Based and Discourse-Based Management. Risk Analysis, Vol. 22, No. 6 (December), 1071-1994.