Werken aan publieke waarde

Leren van en voor gemeenten

Lieske van der Torre, Scott Douglas en Paul ’t Hart, voor VNG | 2018

Jantine Kriens, algemeen directeur VNG: “Waar doen we het voor? Dat is een essentiële vraag voor gemeenten om zichzelf te stellen. Met de beste bedoelingen worden er allerlei prestatieafspraken gemaakt, bijvoorbeeld over het aantal bedden in de zorg of het aantal re-integratietrajecten bij sociale activering, maar de vraag is of deze afspraken uiteindelijk de aandacht richten op wat daadwerkelijk datgene is wat we willen bereiken. Deze spanning staat ook wel bekend als systeem- versus leefwereld of ‘hitting the target, missing the point’.

Dit ongemak is al door velen onderkend en velen zijn op zoek naar manieren om meer vanuit de bedoeling te werken. Een belangrijke inspirator daarbij is het leerstuk van publieke waardecreatie, ontwikkeld door Mark Moore, professor aan Harvard University. Een paar jaar geleden kwamen wij binnen de VNG in aanraking met zijn gedachtengoed en zagen dat het tot interessante inzichten en gesprekken leidde. Wat me aansprak daarbij is dat het ontsnapt aan de staatkundige en bestuurskundige kaders die de bestaande institutionele verhoudingen als uitgangspunt nemen. In plaats daarvan kijkt het praktisch en pragmatisch vanuit het perspectief van de publieke bestuurder, manager of betrokken burger die geconfronteerd wordt met maatschappelijke opgaven en waardevolle interventies daarop tot stand wil brengen.

Lees verder

Nederland vraagt om daadkracht en realistische oplossingen

Acht maatschappelijke opgaven in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen 2025

Sociaal Cultureel Planbureau | juli 2025

[Citaat] “In deze notitie voor de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025, gaat het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) vanuit sociaal-maatschappelijke kennis en expertise in op acht urgente maatschappelijke opgaven1 die vragen om politiek handelen. Het SCP roept politieke partijen op om deze opgaven te adresseren in hun verkiezingsprogramma’s, tijdens de komende verkiezingen en de regeerperiode die daarop volgt. Om vanuit een heldere visie keuzes te maken en deze duidelijk aan burgers te communiceren.

In vergelijking met veel andere landen is de kwaliteit van leven van veel Nederlanders hoog (Vermeij et al. 2024). Tegelijkertijd staat de samenleving voor grote uitdagingen, onder andere vanwege vergrijzing, arbeidsmarktkrapte, klimaatverandering, de energietransitie, migratie en kunstmatige intelligentie. Nederlanders zijn negatief gestemd over de politiek en de richting die het met de samenleving op gaat.

Mensen maken zich zorgen over uiteenlopende thema’s als samenleven, immigratie, betaalbare en beschikbare woonruimte, stijgende prijzen en de werking van de politiek zelf (Miltenburg et al. 2025). Vanwege geopolitieke spanningen wordt er extra geïnvesteerd in veiligheid en defensie, wat de begrotingsruimte voor de aanpak van andere maatschappelijke vraagstukken verder beperkt.

Lees verder

Te heet onder onze voeten 

Gezond samenleven kan alleen op een gezonde planeet

Raad voor Volksgezondheid & Samenleving | 21 juli 2025

Onze planeet wordt steeds ongezonder, dat is niet alleen een ecologisch probleem, maar ook een gezondheids- én een rechtvaardigheidsprobleem, zo stelt de Raad in dit advies. Als we onze gezondheid belangrijk vinden, dan moeten we de planetaire grenzen, zoals klimaatverandering en vervuiling serieus nemen en centraal stellen binnen beleid.

Dat betekent niet alleen nieuwe gewoonten opbouwen, maar ook schadelijke systemen afbouwen. Daar hoort ook het maken van lastige keuzes bij, bijvoorbeeld over voeding, mobiliteit en industrie, maar ook binnen zorg en welzijn. Alleen zo komen we tot een gezonde en eerlijke samenleving die ook in de toekomst houdbaar is.

Een ongezonde planeet is niet alleen een ecologisch probleem, maar ook een gezondheids- én een rechtvaardigheidsprobleem. Daarom pleit de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in zijn nieuwste advies Te heet onder onze voeten ervoor om gezond samenleven binnen planetaire grenzen het uitgangspunt van beleid te maken. Planetaire gezondheid wordt nu nog vaak los gezien van onze eigen gezondheid, waardoor oplossingen buiten bereik blijven.

Lees verder

PRIMO Risk Management Award (nl)

De PRIMO Risk Management Award is in 2007 in het leven geroepen door het bestuur van PRIMO Europe om de inspanningen en normen te erkennen die in onze steden en regio’s worden bereikt bij het creëren en implementeren van risicobeheermechanismen voor een veiligere en efficiëntere omgeving.

PRIMO Risk Management Award

De prijs is bedoeld voor innovatieve benaderingen van risicomanagement die aantoonbare voordelen opleveren in termen van verbeterde processen, kostenverlaging en inbedding van risicomanagement in een organisatie. De prijs wordt toegekend ongeacht de omvang van de organisatie, het niveau van de financiële investering of de hoeveelheid middelen die aan het project of initiatief zijn besteed.

Met deze prijs, bestaande uit een beeld en een laudatio, wil PRIMO bestuurders en managers in het publieke domein aanmoedigen om mee te doen aan deze prijs om onze vereniging te steunen bij het promoten en onder de aandacht brengen van risicomanagement in heel Europa, en om het aanzienlijke werk en de inspanningen die dagelijks op dit gebied worden verricht te laten zien.

Lees verder

Risicoverkenning in Vlaanderen

Ronde tafel in raadszaal Temse

Tom Baele, Luc Verhulst en Tom Wustenberghs | april 2013

De bijeenkomst in de raadszaal van de gemeente Temse biedt een uitgebreide kijk op risicomanagement binnen publieke organisaties. De vraag staat centraal hoe het beheer van risico’s in het publieke domein in te richten, Daarbij staat het creëren van publieke waarde centraal. Er worden diverse concepten en benaderingen  die overheden tegenkomen bij het realiseren van hun doelen, besproken. Luc Verhulst, gemeentesecretaris van Temse, is gastheer. Tom Wustenberghs, voorzitter van PRIMO Vlaanderen is dagvoorzitter. Een verslag.

Wapen van Vlaanderen

Inleiding

De presentatie door Jack Kruf, president van PRIMO Europe begint met een inleiding die erop gericht is om inzicht en overzicht te bieden met betrekking tot het (nieuwe) vakgebied publiek risicomanagement. De toon wordt gezet door te wijzen op de noodzaak van een holistische benadering van steden en hun geschiedenis. Dit wordt gelinkt aan de bredere context van risicomanagement, dat in feite ondersteunend en vooral dienend is aan de versterking van goed rentmeesterschap door de gemeentesecretaris en zijn managementteam.

Lees verder

Controle op het sociaal domein

Timon van Zessen* | december 2015

Leidraad voor de decentralisaties in het sociaal domein is de zogeheten participatiesamenleving. Het regeerakkoord spreekt over ‘één gezin, één plan, één regisseur’. Dit vergt ook één budget en één verantwoordelijke van overheidszijde.

Het aansturen van het sociaal domein blijkt een puzzel met een hoog gehalte aan complexiteit. (red.), © Michelle Kruf

Er komt een einde aan de praktijk waarbij hulpverleners langs elkaar heen werken bij de ondersteuning van één gezin. De transitie van het sociaal domein vereist een visie op de externe rol van de gemeente, op de regierol in relatie tot de veranderingen in de samenleving én op de interne gemeentelijke planning-en-controlcyclus. Juist nu gemeenten weer volop met de jaarstukken 2015 bezig zijn, is dit uiterst actueel.

Lees verder

De Fyra

De ambities, de strijd en de gevolgen

Parlementaire enquêtecommissie Fyra | 28 oktober 2015

De parlementaire enquêtecommissie Fyra is in mei/juni 2015 de openbare verhoren gestart inzake de vraag waarom het beoogde vervoer over de Hogesnelheidslijn-Zuid niet tot stand is gekomen. Zij werkte sindsdien aan een eindrapport dat op 28 oktober 2015 aan de pers is gepresenteerd. 

Aanleiding

Op dinsdag 15 januari 2013 valt een afdekrooster van de onderkant van een Fyra, de hogesnelheidstrein van de Italiaanse bouwer AnsaldoBreda. De trein rijdt op dat moment via het hogesnelheidsspoor (HSL-Zuid) van Brussel naar Amsterdam. Twee dagen later blijkt ook een andere Fyra flink beschadigd. NS haalt daarop de treinen van het spoor. Op de dure Thalys na is er op dat moment geen treinvervoer tussen Amsterdam en Brussel. De reiziger staat letterlijk en figuurlijk in de kou.

Lees verder