PRIMO Res Publica | april 2026

Onze organisatie is gestart met het diagnosticeren van voorliggende bestuurlijke programma’s, bezien vanuit de formule SK x OK x IV = R (Kruf & Redert, 2019). In dit geval is het Coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA: ‘Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland‘ onder de loep genomen door gerichte samenspraak binnen en waardering door ons netwerk.

Dit regeerakkoord krijgt vanuit het netwerk een 4 voor stimulerende kaders, een 2 voor organisatiekracht en een 5 voor investerend vermogen. Dat betekent een R-index van 4 x 2 x 5 = 40. Dat is erg laag. Een score van 350 wordt gezien als minimum voor een goed resultaat. Het gaat hierbij om het regeerakkoord als geheel.

Opvallend is dat het akkoord een gedegen analyse van vigerende trends en ontwikkelingen, een analyse van de eigen sterktes en zwaktes, van mogelijke publieke risico’s als ‘mogelijke schade aan het in dit akkoord gestelde publieke waarden’, een premortem of een scenarioanalyse in het geheel ontbeert.

De stimulerende kaders worden niet gedragen door een meerderheid van de bevolking. Zij zijn geïsoleerd opgesteld in het hele proces van formatieonderhandelingen en coalitievorming. Bovendien wringt de blokkerende en eigen werkwijze van de VVD in het hele proces, waardoor geen sprake is van een (h)echte eenheid van visie en sturing. Het wordt beleden naar buiten, maar dat wordt door velen feitelijk niet zo ervaren. Is het een blinde vlek voor de coalitie of wordt dit feit strategisch genegeerd? D66 levert weliswaar een goede premier, maar de coalitie lijkt toch sterk gesegmenteerd in stijl en performance.

De organisatiekracht is beperkt aanwezig en wordt zeer laag gewaardeerd omdat het vinden van meerderheden voor besluitvorming in de huidige werkwijze van het kabinet niet goed doordacht is. De governance van het minderheidsconstruct van dit regeerakkoord is bij de totstandkoming een stiefkindje geweest. Er lijkt geen overall regie op de ontwikkeling van organisatiekracht te zijn.

Investerend vermogen is aanwezig, maar het is een brokkelig landschap. Het verschilt sterk per beleidsveld. Financieel zijn er mogelijkheden, maar er zijn nog grote gaten die eerst gerepareerd moeten worden, alvorens verder te kunnen. Het begin van de bestuursperiode lijkt een beetje op een financieel moeras waar we eerst uit moeten zien te komen. Direct na het aantreden van het kabinet blijken toch zaken weer tegenvallers zich aan te dienen waar overheen is gekeken. Lastig. Nederland is evenwel een rijk land, maar het vinden van meerderheden voor een sluitende begroting wordt een uitdaging.

---

Wij maken gebruik van de analyse van ons netwerk. De formule meet de overal slaagkans, uitgedrukt in het beoogde resultaat. Elke determinant krijgt een 10 bij een maximale score, een 0, bij volledige afwezigheid. Optimaal is een R-index derhalve van 1000. Is één van de determinanten nul, dan is het resultaat dat ook.

Een toelichting op de formule:

• SK: Stimulerende Kaders. Essentieel, om het gehele publieke speelveld van organisaties en burgers uit te leggen wat de weg of opgave is die voorligt. Dit inzicht blijkt cruciaal om gericht en gecoördineerd te kunnen en willen acteren. Dit geldt uiteraard ook voor de acterende publieke organisaties (gemeente, provincie, waterschap en verbonden partijen) zelve. Leiderschap daarbij is waardegedreven, stimulerend, prikkelend en hoedend.
• OK: Organisatiekracht. Wat of waartoe besloten wordt kan alleen worden uitgevoerd of bereikt als deze kracht in politiek, bestuur en management aanwezig is. Het blijkt daarbij te gaan om een uitgebalanceerde set waarbij kennis, vaardigheden, stijlen en karakters bij elkaar komen en zijn afgestemd.
• IV: Investerend Vermogen ligt aan de basis. Dat lijkt voor zichzelf te spreken, maar de doorrekening van wat echt nodig is aan geld, tijd en capaciteit vraagt om gedegen kennis van zaken en uiterste zorgvuldigheid in het toepassen van de juiste juridische en financiële instrumenten.
• R: Resultaat is de uitkomst van het geheel aan inspanningen dat erop gericht is om de kwestie op te lossen of ten minste acceptabel te kunnen veranderen.

Bibliografie

Kruf, J., & Redert, H. (2019). Stimulerende kaders x Organisatiekracht x Investerend Vermogen = Resultaat. PRIMO Res Publica. https://primorespublica.com/2026/03/26/sk-x-ok-x-iv-resultaat/