Nederland vraagt om daadkracht en realistische oplossingen

Acht maatschappelijke opgaven in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen 2025

Sociaal Cultureel Planbureau | juli 2025

[Citaat] “In deze notitie voor de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025, gaat het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) vanuit sociaal-maatschappelijke kennis en expertise in op acht urgente maatschappelijke opgaven1 die vragen om politiek handelen. Het SCP roept politieke partijen op om deze opgaven te adresseren in hun verkiezingsprogramma’s, tijdens de komende verkiezingen en de regeerperiode die daarop volgt. Om vanuit een heldere visie keuzes te maken en deze duidelijk aan burgers te communiceren.

In vergelijking met veel andere landen is de kwaliteit van leven van veel Nederlanders hoog (Vermeij et al. 2024). Tegelijkertijd staat de samenleving voor grote uitdagingen, onder andere vanwege vergrijzing, arbeidsmarktkrapte, klimaatverandering, de energietransitie, migratie en kunstmatige intelligentie. Nederlanders zijn negatief gestemd over de politiek en de richting die het met de samenleving op gaat.

Mensen maken zich zorgen over uiteenlopende thema’s als samenleven, immigratie, betaalbare en beschikbare woonruimte, stijgende prijzen en de werking van de politiek zelf (Miltenburg et al. 2025). Vanwege geopolitieke spanningen wordt er extra geïnvesteerd in veiligheid en defensie, wat de begrotingsruimte voor de aanpak van andere maatschappelijke vraagstukken verder beperkt.

Lees verder

Wat hebben wij geleerd van het verleden?

Is ons bestuurlijk risicomanagement voor de toekomst afdoende?

Harrie Scholtens | januari 2019

Redactie: “Harrie Scholtens levert een overdenking in de vorm van een compact essay, dat mede is gebaseerd op en geïnspireerd door het recente boek Tegen de Terreur van Beatrice de Graaf (2018) en deel I, Voorspel van het standaardwerk Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog van Loe de Jong (1969), alsmede het artikel We leven in een wereld die vergelijkbaar is met die van 1914 van Sophie De Schaepdrijver (2018).

Een overdenking aan het begin van 2019 door de winnaar van de PRIMO Risk Management Award 2018 en directeur van de European Public Sector Award 2017. Harrie adresseert de diepere lagen van gevoelens en gedachten van velen en legt de verbinding met publiek risicomanagement. Ook het Global Risks Report van het World Economic Forum maakt gewag van grote sociale spanningen, die leiden tot publieke risico’s.”

Mr. H. Scholtens.

“Wij leven in een tijd waarin wij op allerlei wijze kennis kunnen nemen van meningen en uitspraken van sommige “grote” leiders van dit moment. Zij lijken elkaar overigens over en weer te willen overtreffen in de scherpte van hun bewoordingen met betrekking tot de huidige situatie in de wereld. Zij verkondigen “duidelijke” taal over allerlei triviale onderwerpen die spelen in de hedendaagse maatschappij. Daar is op zich natuurlijk niets mis mee, maar één en ander heeft ook een schaduwkant.

Lees verder

Een betrouwbare en lerende overheid

Gespreksnotitie ten behoeve van een bijeenkomst met informateurs en onderhandelaars

Pieter Duisenberg, Thom de Graaf en Reinier van Zutphen | 28 maart 2024

Donderdag 28 maart brachten Pieter Duisenberg, president van de Algemene Rekenkamer, Thom de Graaf, vice-president van de Raad van State en Reinier van Zutphen, Nationale  ombudsman, een bezoek aan de informateurs en de onderhandelaars van de PVV, VVD, NSC en BBB. Lees hier de volledige gespreksnotitie van De Graaf, Van Zutphen en Duisenberg die zij aan de informateurs en onderhandelaars hebben overhandigd en toegelicht.

“Nederland kent een robuuste rechtsstaat en een diepgewortelde democratische traditie. De overheid in Nederland werkt in het belang van de samenleving als geheel en individuele burgers en bedrijven, en weet daarbij veel tot stand te brengen. Dat geldt niet alleen voor de centrale overheid, maar op alle niveaus. De soms gewekte indruk dat de overheid structureel tekortschiet is dan ook onjuist.

Lees verder

Het tij tegen

De democratische rechtsorde als fundament

Herman Tjeenk Willink | 2023

Meer dan een halve eeuw was Herman Tjeenk Willink direct betrokken bij ontwikkelingen in en rond de overheid: als publieke ambtsdrager, als maatschappelijk bestuurder, als kritische beschouwer. Hij werd niet moe erop te wijzen dat de overheid in haar beleid én functioneren moet voldoen aan de eisen van democratie en recht. Die bieden burgers zekerheid: de zekerheid dat ieder zijn zegje kan doen en wordt gehoord, de zekerheid dat ieder gelijk is voor de wet en rechtsbescherming geniet, de zekerheid dat de overheid zegt wat zij doet en doet wat zij moet doen.

Door de dominantie van het geld als ijkpunt voor beleid en het managementdenken zijn die zekerheden gestaag uitgehold. Dáártegen komen burgers – terecht, en niet voor het eerst – in opstand. Juist nu ingrijpende veranderingen nodig zijn, ontbreken vertrouwen en draagvlak.

Lees verder

Myopic Voters and Natural Disaster Policy

Andrew Healy, Loyola Marymount University, and Neil Malhotra, Stanford University | 2009

In our democratic system, citizens vote for their representative politicians, elected councils, public leaders, governors, and governing councils. But what about citizens’ perceptions of how risks are handled by their leaders, and what about citizens’ appreciation of proactive thinking by councillors related to public risks when it comes to voting?

Quote: “Do voters effectively hold elected officials accountable for policy decisions? Using data on natural disasters, government spending, and election returns, we show that voters reward the incumbent presidential party for delivering disaster relief spending, not investing in disaster preparedness spending. These inconsistencies distort the incentives of public officials, leading the government to underinvest in disaster preparedness, thereby causing substantial public welfare losses.”

“We estimate that $1 spent on preparedness is worth about $15 in terms of the future damage it mitigates.”

“By estimating both the determinants of policy decisions and the consequences of those policies, we provide more complete evidence about citizen competence and government accountability.”

Bibliography

Healy, A. and Malhotra, N. (2009) Myopic Voters and Natural Disaster Policy. American Political Science Review: Vol. 103, No. 3 August

Download the scientific article