Handvest Risicomanagement Publieke Sector

PRIMO (i.o) | januari 2005

Dit handvest beschrijft het concept van risicomanagement en is bedoeld als een “kader”, niet als een verzameling normen of richtlijnen.  Aangezien dit handvest als een kader dient, is het niet definitief; het heeft tot doel het debat te openen over onderwerpen zoals sociaal, gemeenschaps- én organisatiegericht risicomanagement.  Daarnaast stelt dit handvest belangrijke vragen voor om een internationaal debat te stimuleren.

Verklaring

Deze verklaring heeft tot doel een kader te bieden voor discussie om de praktijk van risicomanagement in de publieke sector op internationaal niveau te verbeteren. Dit Handvest, een werkdocument geïnspireerd door de Amerikaanse zusterorganisatie PRIMA, zou als referentie kunnen dienen voor zowel het Wetenschappelijk Comité als de toekomstige Raad van Bestuur van PRIMO.  

Het document beschrijft het concept van risicobeheer en is bedoeld als een kader, niet als een reeks normen of richtlijnen. Deze keuze benadrukt het belang van culturele en geografische verschillen in de structuur van risicobeheerpraktijken en hoe deze beïnvloed kunnen worden. Bovendien is deze verklaring niet definitief: het begrip “kader” laat ruimte voor verdere benaderingen, discussie en uitgebreidere studies.  

Lees verder

Raadsgerichte planning en control 2.0

Kan de raad adequate besluiten nemen?

Rein-Aart van Vugt en Timon van Zessen | maart 2018

Op 21 maart 2018 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Voor raadsleden zijn planning-en-controlinstrumenten van belang om hun kaderstellende en controlerende rol in te vullen. De Raad heeft immers het budgetrecht. Centrale vraag: zijn de planning-en-controldocumenten voldoende op de Raad gericht om adequate besluiten te nemen?

Planning-en-control is een samenhangend mechanisme

Dit is een actueel thema omdat na de verkiezingen de nieuwe raden en colleges geïnstalleerd zullen worden. Een natuurlijk moment om planning-en-control (P&C)-documenten en raadsbeleidskaders verder, nog meer op de raad gericht, te ontwikkelen.

Hoewel er vorderingen door gemeenten zijn gemaakt ten aanzien van de toegankelijkheid en leesbaarheid van de begroting, de jaarstukken, monitors en onderzoeksrapporten, is er nog veel winst te boeken. Veel P&C-documenten moeten verder doorontwikkeld worden tot politiek-bestuurlijke documenten opdat een raadslid haar rollen kan vervullen. Bij de begroting gaat het tenslotte om keuzes maken en het verdelen van geld. Bij de jaarstukken staat de verantwoording van deze keuzes en de besteding van het geld centraal.

Lees verder

Gezocht: capabele wethouder van financiën

Ronald Vuijk* | juni 2016

Een gemeentebestuur heeft een goede wethouder van financiën nodig. Er wordt steeds meer gevraagd van de wethouder van financiën. Politieke partijen dragen de verantwoordelijkheid om deugdelijke kandidaten voor het wethouderschap voor te dragen. De gemeenteraad kan dan op grond van vakbekwaamheid en rolopvatting de portefeuille gemeentefinanciën aan de juiste kandidaat toedelen.

In 2018 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen en daarna worden wethouders benoemd. Een aantal praktische raadgevingen voor politieke partijen en raadsleden om een goede wethouder van financiën te vinden.

Hoe vind je een goede wethouder van financiën?

Een goede wethouder van financiën maakt de benoemingstermijn af en verbetert de financiële positie van de gemeente. Maar gemeenten worden geconfronteerd met moeilijke omstandigheden. Door de economische crisis zijn veel grondexploitaties verliesgevend.

De omvangrijke decentralisaties in het sociaal domein veroorzaken nieuwe risico’s. De herverdeling in het Gemeentefonds leidt voor sommige gemeenten tot een daling van inkomsten. Door herindelingen worden gemeenten steeds groter. De doorzettende politieke fragmentatie maakt het steeds moeilijker om een dwingend begrotingsbeleid te voeren, consequent gericht op verbetering van de financiële positie.

Lees verder

Effectief management van publieke inkoop

Een aspect van publiek risicomanagement

Ongeacht de omvang van de publieke organisatie – of het nu gaat om een grote metropool, een kleine gemeenschap of de verlener van een publieke dienst – om risico’s effectief te beheren, moet er aandacht worden besteed aan zowel lokale als mondiale bedreigingen.

Op dit moment wordt de samenleving blootgesteld aan bedreigingen op internationale schaal door de mogelijkheid van grieppandemieën, klimaatverandering, terroristische aanslagen, de ineenstorting van banken en de verwerkende industrie en vele andere demografische veranderingen. 

Lynn Drennan

Het is duidelijk dat maar weinig delen van de wereld kunnen voorkomen dat ze de gevolgen van dergelijke gebeurtenissen in hun eigen achtertuin ondervinden. Het pleidooi van milieuactivisten om ‘denk mondiaal, handel lokaal’ is er een waar lokale overheden, nationale regeringsdepartementen en andere openbare dienstverlenende instanties zich nu actief mee bezighouden.

Lees verder

Risicomanagement op de grens van drie werelden

Stedelijk management in het perspectief van ‘risico’

In dit artikel wil ik me richten op de specifieke kenmerken van de rol en positie van CEO’s en gemeentesecretarissen in relatie tot de drie werelden van politiek, maatschappij en management. Er moet specifiek aandacht worden besteed aan de rol van risicomanagement bij het ondersteunen van de CEO en het proces om kwesties te bespreken, om te benadrukken dat risicomanagement op de strategische agenda hoort en een holistische benadering vereist.

Jack Kruf

De “beste” baan

Sommigen zouden kunnen zeggen dat het de meest aantrekkelijke en fascinerende baan is die er is: de functie van CEO in lokaal openbaar bestuur (of city manager of secretaris). Waarom? Omdat het in het hart van de dynamische samenleving is, dicht bij de politiek en de overheid, in het centrum van de wereld van “macht en invloed” en aan de top van de managementpiramide. Deze persoon bevindt zich op het kruispunt van noodzakelijke vaardigheden, ambities, rechten, belangen en belangen. Hij of zij staat, via de samenleving, dicht bij rampen, successen, armoede en milieu-uitdagingen, en, via de politiek, bij gekozen functionarissen zoals de burgemeester en de lokale wethouder, maar altijd in nauw contact met functionarissen in de hogere overheid en heel dicht bij de professionals in de organisatie. Het leiderschap van de lokale overheid is een spannende baan.

Lees verder

PPS: beter risicomanagement

Over aanpak en architectuur

Pim Vermeulen | 2005

Deze weken is er op rijksniveau veel discussie over het onderwerp Publiek-Private Samenwerking. De vraag laat zich stellen of daarbij sprake is van echte PPS’en zoals die de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen op lokaal, regionaal en provinciaal niveau, waarbij ruimtelijke plannen worden gerealiseerd door (vaak meerdere) overheden, die met private partijen ook risicodragend samenwerken om een plan te realiseren.

Grootschalige infrastructurele uitdagingen lenen zich voor PPS. Foto © Jack Kruf.

PPS-projecten op rijksniveau zijn wezenlijk anders. Infrastructuur (rail, weg), maar ook andere overheidsinvesteringen (bv. scholenbouw) dienen tot stand te komen door een opdracht waarbij het ontwerp, de bouw, de financiering, het onderhoud en de exploitatie van het project tezamen wordt gecontracteerd.

Lees verder

Democratische controle op samenwerking moet beter

Risico’s bij verbonden partijen

John Smits, Simone Buissink en Hugo Parker Brady | 2014

Gemeenten en provincies hebben de uitvoering van wettelijke taken en de realisatie van ambities op veel terreinen belegd bij privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties. Bijvoorbeeld bij regionale milieudiensten, veiligheidsregio’s, sociale werkvoorzieningen, afvalbedrijven en regionale luchthavens. Door de decentralisaties in het sociale domein neemt het aantal samenwerkingsverbanden verder toe.

Inzicht in het bouwwerk van verbonden partijen is essentieel. Foto © Jack Kruf

Voor gemeenteraden en provinciale staten is het vaak lastig om grip te krijgen en te houden op de financiële en bestuurlijke risico’s bij dergelijke verbonden partijen. Vijf lessen om de democratische controle beter te borgen.

Een inkijk in de risico’s van regionale samenwerking en elementen van besturing vanuit het perspectief van een gemeente.

De praktijk laat zien dat raads- en statenleden (te) laat zicht en vat hebben op financiële problemen bij verbonden partijen. Bijvoorbeeld bij SW-bedrijven (Caparis, LICOM), regionale uitvoeringsdiensten (Utrecht, Noord-Brabant) en afvalverwerking (Attero). De lokale kaderstelling door gemeenteraden ‘glijdt weg’ naar verbonden partijen en daarmee naar het college van Burgemeester en Wethouders; besluitvorming vindt regionaal plaats. En hoewel de raad of de staten zich maatschappelijk wel moeten (kunnen) verantwoorden voor het gezamenlijke beleid en de uitvoering daarvan, is een verbonden partij in veel gevallen moeilijk bij te sturen voor een individuele deelnemer.

Lees verder