Over de ministeriële verantwoordelijkheid

Raad van State | 2020

Raad van Sta­te over mi­nis­te­riële ver­ant­woor­de­lijk­heid brengt een ongevraagd advies uit inzake ministeriële verantwoordelijkheid. Uitleggen wat de overheid doet en waarom ze doet wat ze doet: het is belangrijker dan ooit.

Of het nu gaat om de veiligheid van de Stint, de cijfers over zware criminaliteit onder asielzoekers, de zeventig burgerdoden in Irak, het uitkeren van de kinderopvangtoeslag door de Belastingdienst of, nog recenter, de vraag of de overheid voldoende voorbereid was op de coronacrisis: steeds spitst het debat zich op de vragen toe, wat is de relevante informatie en is deze voor iedereen beschikbaar? En wie kan op dit alles worden aangesproken? Is dat de betrokken bewindspersoon of zijn het anderen? Hoe zit het met de ambtelijke verantwoordelijkheid en deskundigheid? Heeft de Tweede Kamer voldoende grip?

Lees verder

Staat van de Uitvoering 2022

De uitvoeringsproblemen bij de overheid inzake wetten en regels zijn al vele jaren groot. De overheid zelve heeft het vaak zo complex georganiseerd dat burgers de met het beleid beoogde doelen niet of slechts gedeeltelijk worden bereikt. Sterker, mensen die hulp nodig hebben komen door de gebrekkige uitvoering van beleid in de knel.

Naar aanleiding van het in 2021 gepresenteerde rapport Ongekend onrecht: Verslag Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag is een stuurgroep ingesteld met een brede vertegenwoordiging van uitvoeringsinstanties. Hun rapport Staat van de Uitvoering (weblink) is 18 januari 2023 aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer.

Noot van de redactie: In juni 2020 geeft de Raad van State in een ongevraagd advies inzake de ministeriële verantwoordelijkheid reeds het volgende advies (p. 78): “Regering en parlement dienen bij de voorbereiding en totstandkoming van regeerakkoord en van wetgeving systematischer aandacht te besteden aan de uitvoerbaarheid en daarover publiekelijk verantwoording af te leggen. Uitvoeringstoetsen dienen verplicht te worden gepubliceerd.

Lees verder

Multi-level governance

Jack Kruf | december 2022

Meerlagig bestuur vormt een essentieel onderdeel van het navigeren door de publieke sector. Net als in de natuur zijn er invloeden die op en neer gaan tussen de lagen van het ecosysteem. Als stadsmanager en gemeentesecretaris heb ik bijvoorbeeld het komen en gaan ervaren van nationale beleidsplannen, regels en wetgeving naar beneden toe, en financiële en politieke invloeden naar boven toe, evenals de samenwerking tussen verschillende bestuurslagen bij complexe projecten of programma’s. Maar wat is meerlagig bestuur precies? Waar komt de term vandaan? Hoe wordt deze gebruikt? Een korte studie.

Het is een benadering in de politicologie en de theorie van het openbaar bestuur die voortkomt uit studies over Europese integratie. Volgens Piattoni (2001) ontwikkelden politicologen Liesbet Hooghe en Gary Marks het concept van multi-level governance in het begin van de jaren negentig.

Lees verder

Ransomware: An insurance market perspective

Source: Geneva Association

  • New Geneva Association report highlights the important role of private re/insurers, alongside governments, in boosting society’s resilience to ransomware and ensuring the full benefits of digitalisation can be realised.
  • The report explores the significant value add of cyber insurance beyond risk transfer, amid ongoing debate on whether to ban ransom payments or associated insurance coverage.
  • Governments should do more to counter ransomware attacks: disrupt cybercriminal business models, fight illicit use of cryptocurrencies and promote cyber hygiene throughout business and society.

ZURICH, 20 July 2022 – The frequency of ransomware attacks, a form of cyber extortion, is increasing, along with the size and nature of ransom demands. Cybercriminals are deploying more sophisticated approaches to target governments, businesses and individuals, with serious and costly effects. The growth of the ransomware-as-a-service (RaaS) business model has also enabled threat actors with limited technical skills to launch highly disruptive attacks.

Cyber insurance provides vital financial protection and operational support in the event of an attack, but ransomware has contributed to the recent deterioration in cyber insurers’ underwriting performance. Ransomware accounted for 75% of all cyber insurance claims in 2020 (AM Best) and is also likely to have been the costliest loss event category in 2021 (WTW).

Lees verder

Risicoperceptie van gemeentesecretarissen

Bert van de Velden, Leo ’t Hart en Franc Weerwind* | 2004, VGS en Marsh

Anticiperend op het per 1 januari 2004 in te voeren Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is medio 2003, bij een aantal gemeentesecretarissen het idee ontstaan om aandacht te geven aan het onderwerp risicomanagement. Dit idee is vervolgens uitgewerkt en besproken met het bestuur van de VGS. Hierbij is afgesproken om binnen het kader van risicomanagement onderzoek te doen naar de risicoperceptie van gemeentesecretarissen.

Bij publieke besluitvorming spelen veel aspecten een rol. Visie, nut en noodzaak, uitvoerbaarheid, (financiële) haalbaarheid en handhaafbaarheid zijn voorbeelden van die aspecten. Risicomanagement is een ander perspectief dat bij deze besluitvorming een rol kan spelen.

Lees verder

Handreiking Risicobeheersing voor Raadsleden

VNG | 30 juni 2022

Raadsleden moeten lastige afwegingen maken over grote projecten. Wat is het risico voor de gemeente? Welke maatschappelijke meerwaarde levert het op? Om raadsleden op weg te helpen in risicobeheer, is er nu de Handreiking Risicobeheersing voor Raadsleden. De handreiking is een gezamenlijk product van VNG Risicobeheer, de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden en het ministerie van BZK. Het idee is dat risicobeheer reële verwachtingen oplevert en erkende (on)zekerheden. Met als doel een gedeeld besef van hoe er kan worden (bij)gestuurd, ook als zaken anders lopen dan verwacht.

Grip op projecten

De handreiking kan raadsleden helpen om op praktisch niveau beeld te brengen waar je op moet letten en of de gemaakte keuzes bijdragen aan maatschappelijke oplossingen. In projecten gaat het erom het financiële resultaat in beeld te krijgen, maar ook of de afweging van voor- en nadelen bijdraagt aan een betere samenleving,’ zegt directeur Henk Bouwmans van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. 45% van alle raadsleden in de nieuwe periode is nieuw. ‘Ze moeten zich verdiepen in allerlei onderwerpen en worden overspoeld met informatie. Raadsleden steken gemiddeld 16 uur per week in het raadswerk. We zijn blij met deze handreiking omdat die helpt grip te krijgen op de risico’s van projecten en activiteiten.

Brede blik

Concerncontroller Tom Noordermeer van de gemeente Zevenaar werkte mee aan de handreiking namens het Risico Platform Overheden (RPO). Hij vindt het belangrijk dat de handreiking een brede kijk geeft op risicobeheersing. ‘Het gaat in de gemeenteraad vaak om het ratiogetal in de weerstandsparagraaf. Maar de vraag is: draagt die ratio bij aan een goed besluit of belemmert die dat juist?’ De weerstandsparagraaf is op zichzelf een goed instrument, maar het is aan actualisering toe, vindt Noordermeer. ‘De focus moet niet eenzijdig financieel zijn, in gemeenten is het aspect van publieke waarde net zo belangrijk. Het ratiogetal suggereert een exactheid die er in feite niet is.’ De handreiking is een bijdrage aan een bredere kijk op risicobeheersing.

Leren van of door rapporten

Hoe de gemeente Rotterdam leert van raadsenquêtes en rekenkamerrapporten

Mark van Twist, Hans Vermaak, Nancy Chin-A-Fat en Marije Huiting | 2021, NSOB

Herkent u dat? Er verschijnt over uw organisatie een rapport met aanbevelingen hoe van alles beter moet. De bedoeling is dat dat doorwerkt en effect sorteert. Maar toch werkt dat niet altijd zo uit…

Betrokkenen kunnen ervaren dat het rapport er (een beetje) naast zit of te negatief uitpakt. Of ze vinden het rapport goed, maar het (b)lijkt lastig om al die aanbevelingen op te volgen. Of als je ze opvolgt, krijg je er dan wel een sterkere organisatie of beter werk van?
Lees verder