Categorie archief: Publiek Risico: Essays

Gezocht: capabele wethouder van financiën

Posted on by

Ronald Vuijk* | juni 2016

Een gemeentebestuur heeft een goede wethouder van financiën nodig. Er wordt steeds meer gevraagd van de wethouder van financiën. Politieke partijen dragen de verantwoordelijkheid om deugdelijke kandidaten voor het wethouderschap voor te dragen. De gemeenteraad kan dan op grond van vakbekwaamheid en rolopvatting de portefeuille gemeentefinanciën aan de juiste kandidaat toedelen.

In 2018 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen en daarna worden wethouders benoemd. Een aantal praktische raadgevingen voor politieke partijen en raadsleden om een goede wethouder van financiën te vinden.

Hoe vind je een goede wethouder van financiën?

Een goede wethouder van financiën maakt de benoemingstermijn af en verbetert de financiële positie van de gemeente. Maar gemeenten worden geconfronteerd met moeilijke omstandigheden. Door de economische crisis zijn veel grondexploitaties verliesgevend.

De omvangrijke decentralisaties in het sociaal domein veroorzaken nieuwe risico’s. De herverdeling in het Gemeentefonds leidt voor sommige gemeenten tot een daling van inkomsten. Door herindelingen worden gemeenten steeds groter. De doorzettende politieke fragmentatie maakt het steeds moeilijker om een dwingend begrotingsbeleid te voeren, consequent gericht op verbetering van de financiële positie.

Lees verder →

Risk governance

Posted on by

Over omgaan met onzekerheid en mogelijke toekomsten

Marjolein van Asselt | oktober 2007

Deze inaugurele rede is uitgesproken ter gelegenheid van de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Risk Governance aan de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit Maastricht op vrijdag 26 oktober 2007 door dr.ir. Marjolein B.A. van Asselt.

Marjolein van Asselt

Van Asselt (2007a, p. 6, paragraaf 2. Governance) spreekt zich uit: “Risk Governance is ook mijn leeropdracht en dus de naam van mijn leerstoel. Afgezien van het feit dat het gebruik van Engelstalige woorden in het Nederlands typerend is voor mijn generatie en het ook erg aansluit bij de internationaliseringsambities van de Nederlandse universiteiten om een onderzoeksveld in het Engels aan te duiden, zat ik ook met een vertaalprobleem.

Risk is natuurlijk gemakkelijk: dat is in goed Nederlands risico. De problemen betreffen het begrip governance. Volgens Van Dale is het een verouderd begrip en de vertaalsuggesties (bestuur, beheer, beheersing, bewind, heerschappij, macht, invloed) doen op geen enkele manier recht aan de vraagstukken en de beleidswetenschappelijke thema’s waar wetenschappers zich onder de noemer ‘governance’ mee bezighouden.

De term ‘risico’ wordt juist gebruikt om te signaleren dat er een kans is dat zich iets negatiefs zal voordoen.

– Van Asselt (2007a, p. 18)

De etymologie (ontleend aan Halachmi, 2005; Kjaer, 2004 en wikipedia), een dure term voor ‘woordgeschiedenis’, gaat terug tot de tijd van de Oude Grieken. De beroemde filosoof Plato gebruikte het begrip ‘kuberman’ voor leider, dat in het Latijn geassimileerd werd als ‘gubernanre’, gebruikt als verwijzing naar de leidende klasse. De term evalueerde vervolgens langs verschillende lijnen en is naast het Engels, o.a. terug te vinden in het Frans, Spaans en Portugees. Het kreeg verschillende betekenissen, uiteenlopend van de manier of stijl van openbaar bestuur tot een aanduiding voor de ambtenarij. Dus er is niet alleen een vertaalprobleem, maar er zijn ook verschillende betekenissen.

Lees verder →

PPS: beter risicomanagement

Posted on by

Over aanpak en architectuur

Pim Vermeulen | 2005

Deze weken is er op rijksniveau veel discussie over het onderwerp Publiek-Private Samenwerking. De vraag laat zich stellen of daarbij sprake is van echte PPS’en zoals die de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen op lokaal, regionaal en provinciaal niveau, waarbij ruimtelijke plannen worden gerealiseerd door (vaak meerdere) overheden, die met private partijen ook risicodragend samenwerken om een plan te realiseren.

Grootschalige infrastructurele uitdagingen lenen zich voor PPS. Foto © Jack Kruf.

PPS-projecten op rijksniveau zijn wezenlijk anders. Infrastructuur (rail, weg), maar ook andere overheidsinvesteringen (bv. scholenbouw) dienen tot stand te komen door een opdracht waarbij het ontwerp, de bouw, de financiering, het onderhoud en de exploitatie van het project tezamen wordt gecontracteerd.

Lees verder →

Worstelen met transparantie

Posted on by

Heldere risicoverslaglegging creëert waarde

Marinus de Pooter en Cees Visser | 2012

Er is een natuurlijke weerstand om aan hen aan wie je verantwoording ‘schuldig’ bent transparant te zijn over de risico’s die voorliggen. Daarnaast blijken bestuurders in de praktijk nog veel vragen te hebben rondom verslaggeving over risicomanagement.

Transparantie is een groot goed. Foto © Louise Kruf

Hoogwaardige verslaggeving over risicomanagement is goed voor een organisatie. Belanghebbenden stellen informatie over risico’s en de manier waarop een organisatie deze risico’s beheerst zeer op prijs.

Bovendien dwingt heldere rapportage het bestuur om risico’s en beheerssystemen duidelijk op een rijtje te zetten – een goed uitgangspunt voor verbetering van het risicomanagement. Bestuurders kunnen waarde creëren door positief invulling te geven aan nieuwe regels en codes die aanzetten tot goede risicorapportage. Internationaal geharmoniseerde standaarden voor risicorapportage kunnen heldere verslaggeving verder bevorderen.

Lees verder →

Enterprise Risk Management

Posted on by

Een risicobeheersingssyteem voor organisaties

Jim Emanuels* en Wilmar de Munnik | juni 2006

Het doel van het risicobeheersingssysteem is om met de gewenste mate van zekerheid te kunnen stellen dat de organisatiedoelstellingen worden bereikt. Het risicobeheersingssysteem richt zich op een viertal categorieën van doelstellingen te weten “strategisch”, “operationeel”, “wet- en regelgeving” en “betrouwbaarheid van informatie”.

Enterprise Risk Management is vakwerk. Foto © Michelle Kruf

Het feit dat een organisatie beschikt over een risicobeheersingssysteem betekent niet dat de organisatiedoelstellingen daadwerkelijk worden gerealiseerd, maar dat transparant wordt gemaakt welke risico’s met de doelstellingen samenhangen en welke beheersingsmaatregelen getroffen worden.

Er zijn meerdere methoden om risico’s te inventariseren waarbij een combinatie van de methoden (kwalitatief en kwantitatief) toegepast kan worden om een zo hoog mogelijke effectiviteit en efficiency te bereiken. Daarnaast is het van groot belang om als onderdeel van het risicobeheersingssysteem aandacht te besteden aan de verankering van het risicomanagementproces in een organisatie (cultuur, structuur, competenties en techniek).

Lees verder →

Democratische controle op samenwerking moet beter

Posted on by

Risico’s bij verbonden partijen

John Smits, Simone Buissink en Hugo Parker Brady | 2014

Gemeenten en provincies hebben de uitvoering van wettelijke taken en de realisatie van ambities op veel terreinen belegd bij privaatrechtelijke en publiekrechtelijke organisaties. Bijvoorbeeld bij regionale milieudiensten, veiligheidsregio’s, sociale werkvoorzieningen, afvalbedrijven en regionale luchthavens. Door de decentralisaties in het sociale domein neemt het aantal samenwerkingsverbanden verder toe.

Inzicht in het bouwwerk van verbonden partijen is essentieel. Foto © Jack Kruf

Voor gemeenteraden en provinciale staten is het vaak lastig om grip te krijgen en te houden op de financiële en bestuurlijke risico’s bij dergelijke verbonden partijen. Vijf lessen om de democratische controle beter te borgen.

Een inkijk in de risico’s van regionale samenwerking en elementen van besturing vanuit het perspectief van een gemeente.

De praktijk laat zien dat raads- en statenleden (te) laat zicht en vat hebben op financiële problemen bij verbonden partijen. Bijvoorbeeld bij SW-bedrijven (Caparis, LICOM), regionale uitvoeringsdiensten (Utrecht, Noord-Brabant) en afvalverwerking (Attero). De lokale kaderstelling door gemeenteraden ‘glijdt weg’ naar verbonden partijen en daarmee naar het college van Burgemeester en Wethouders; besluitvorming vindt regionaal plaats. En hoewel de raad of de staten zich maatschappelijk wel moeten (kunnen) verantwoorden voor het gezamenlijke beleid en de uitvoering daarvan, is een verbonden partij in veel gevallen moeilijk bij te sturen voor een individuele deelnemer.

Lees verder →

Weg met de veiligheidsutopie

Posted on by

De mens verdraagt geen risico’s meer

Cees A. Visser | 25 september 2010

We lopen in ons dagelijks leven in Nederland veel minder risico’s dan pakweg tweehonderd jaar geleden. De kans dat een Nederlander sterft aan polio, de pokken, scheurbuik, tbc of cholera is inmiddels miniem. Ongelukken op de werkplek komen veel minder voor. De vis wordt nog steeds duur betaald, maar inmiddels meer door het ecologisch evenwicht dan door de visser, wiens schip immers niet meer zinkt. We worden tegenwoordig geen vijftig meer maar tachtig.

De illusie van borging. Foto @ Michelle Kruf

Toch is er geen jaarlijkse ‘Feestdag van het Verminderde Risico’. Integendeel, naarmate de levensverwachting toeneemt, kunnen we slechter omgaan met oude risico’s en met nieuwe gevaren. Dat toenemende psychologische ongemak vertaalt zich in allerlei ‘eisen’ wanneer zich een tegenslag voordoet: ‘Vind de schuldige!’, ‘Laat de overheid beter optreden!’ en ‘Dit mag nooit meer gebeuren!’.

Lees verder →