Bouwen aan verbinding

Advies van de onafhankelijke Commissie Veerman over de toekomst van de Noord/Zuidlijn te Amsterdam

Commissie Veerman voor Gemeente Amsterdam | juni 2009

Amsterdam neemt binnen Nederland al sinds de tweede helft van de zestiende eeuw een bijzondere positie in, als cultureel centrum van Nederland en als hoofdstad. De stad heeft zich door de eeuwen heen ook ontwikkeld tot een knooppunt van handelslijnen. De geografische ligging en de oorspronkelijke en huidige infrastructuur van Amsterdam zijn daarin altijd belangrijk geweest.

De aanleg van de Noord/Zuidlijn – een metrolijn die Amsterdam Noord met Amsterdam Zuid verbindt – bevindt zich in een herbezinningfase. Kostenoverschrijdingen, overlast en incidenten die hebben geleid tot verzakkingen van monumenten zijn hiervoor de aanleiding. De werkzaamheden ten aanzien van de diepe stations Vijzelgracht en Rokin zijn stilgelegd. Het vertrouwen in het project wankelt.

Lees verder “Bouwen aan verbinding”

Met zekerheid in onzekerheid

Over innovatie en het nemen van innovatierisico’s.  Afscheidsrede van Prof. dr. ir. J.I.M. Halman, University of Twente 

Joop Halman | oktober 2018

“In het jaar voorafgaande aan dit afscheidscollege heb ik met enige regel- maat gemijmerd wat het afscheid nemen van mijn werk aan de universiteit voor mij zou betekenen. Ik kon mij daar eerlijk gezegd nog niet veel bij voorstellen. Ik voelde en voel mij in een prima conditie, waarom zou je dan stoppen terwijl je het gevoel hebt dat je net goed op stoom bent?”

Prof. dr. ir. J.I.M. Halman

De afscheidsrede gaat onder meer in op de categorisering van risico’s, op de concrete risico’s in innovatieprojecten en bevat een uitgebreide lijst met gezaghebbende referenties en publicaties. De afscheidsrede bevat een verhandeling (p.15-p.27) inzake innovatie en het nemen van risico’s in innovatieprojecten.

“Het begrip risico, kom je in verschillende disciplines tegen:

  • In de gezondheidswetenschappen, onder andere bij het doen van epidemisch onderzoek naar gezondheidsrisico’s.
  • In de psychologie, waar men onderscheid maakt tussen objectieve versus cognitieve risico’s.
  • In de economie, bij investeringsvraagstukken, waar er een kans bestaat op een negatief maar ook op een positief resultaat.
  • In de veiligheidskunde, bij het afwegen van toelaatbaar geachte risico’s zoals bijvoorbeeld bij het al dan niet verstevigen of ophogen van een dijk In de verzekeringskunde, bij het vaststellen van de door ons te betalen premies. 
  • In de wiskunde, bij het ontwikkelen van methodieken ter kwantificering van risico’s.
  • En in de bedrijfskunde, waar men een onderscheid maakt tussen het korte termijn versus het lange termijn succes van een onderneming of van een innovatieproject.
Lees verder “Met zekerheid in onzekerheid”

Fukushima Rapport

The Fukushima Nuclear Accident Independent Investigation Commission | 2012

De evaluatie van de kernramp in Fukushima Daiichi in 2011, die werd veroorzaakt door een aardbeving gevolgd door een tsunami, is een goed voorbeeld van het uitzoomen van een ramp en het leren van de lessen. Het is een echt voorbeeld van zelfreflectie omdat het diep graaft in het publieke ecosysteem waar overheid, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld samenkomen. Het is een vorm van netwerkanalyse. De ramp had een grote impact op het natuurlijke milieu en de ecosystemen. De ramp schokte de hele wereld.

Lezenswaardig omdat dit rapport de wederzijdse afhankelijkheden tussen organisaties in het publieke domein blootlegt, ook daar waar het onafhankelijkheden hadden moeten zijn. Het is actueel voor waar wij nu nog steeds moeite mee hebben: het creëren van checks & balances bij de invulling van het openbaar bestuur. In elk college van gemeenten, provincies en waterschappen blijft het immers een permanent punt van aandacht bij de verdeling en uitoefening van de portefeuilles, de mogelijke koppeling met mogelijke persoonlijke belangen en in de feitelijke werking in besluitvorming en sturing.

De conclusies van de Onafhankelijke Onderzoekscommissie naar het Kernongeval in Fukushima waren grondig en vernietigend. Ze wierpen licht op hoe attitudes, belangen, en regels en hun onderlinge afhankelijkheden, en het gebrek aan samenwerking in vredestijd (lees: vóór de aardbeving en de tsunami) tussen organisaties gerelateerd aan het publieke domein, de ramp hadden vergroot. Lees verder “Fukushima Rapport”

Risicomanagement, meer dan de som der delen

Arie Elsenaar, Frank van Kuijck en Reei-Aart van Vugt Deloitte | 2010

Arie Elsenaar: “Het managen van risico’s en kansen is zonder enige twijfel één van de grootste uitdagingen geworden voor de publieke sector. Zeker nu we in een economische crisis zitten en ook de publieke sector met bezuinigingen en het nadrukkelijk maken van keuzes te maken heeft. Risicomanagement vraagt daarom juist ook de aandacht van de gemeenteraad. Met de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting van 2010 heeft de gemeenteraad een kaderstellend instrument voor het implementeren van risicomanagement in handen.

Met deze uitgave geeft Deloitte u een praktische handreiking voor de invoering of verdere verbetering van risicomanagement in uw gemeente. Risicomanagement gaat over bedrijfsvoering in brede zin en het gaat om externe focus op en kennis van netwerken in het bijzonder. Lees verder “Risicomanagement, meer dan de som der delen”

De nieuwe rol van de controller

Zeven eigenschappen voor de effectieve implementatie van risicomanagement

Robert ’t Hart | 2006

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het wat afge­zaagde maar zeer ware gezeg­de krijgt voor overheids­instanties in de praktijk steeds meer betekenis. Vertrouwen krijgen van en uitstralen naar de stakeholders wordt belangrijker. Tegelijk is het verlies van dit vertrouwen iets dat steeds eerder en vaker gebeurt. 

De transparanter wordende wereld, governance richtlijnen en regelgeving – zoals het weerstandsvermogen voor gemeenten en waterschappen – liggen aan deze ontwikkeling ten grondslag. Was het vroeger nog mogelijk om een vertrouwensbreuk intern op te lossen, met de opkomst van fenomenen zoals internet ligt overheids-falen snel op straat. De gevolgen van het toenemend belang dat aan vertrouwen wordt gehecht en van het verlies ervan, worden ook steeds duidelijk. Jarenlang je afspraken nako­men en de gestelde doelen halen, zorgt voor een geleidelijk opbouw van het vertrouwen dat stakeholders aan over­heden geven. Dit werk wordt echter snel teniet gedaan door menselijk han­delen of falen. Lees verder “De nieuwe rol van de controller”

Het wil maar niet vlotten

Waarnemingen van een betrokkene

Adriaan Bouwdewijn* | 2014

Het zijn waarnemingen van een betrokkene. Het wil niet vlotten met risicomanagement bij organisaties in het publieke domein. Met regelmaat verschijnen er artikelen, waarin op basis van onderzoek of inventarisatie uiteen wordt gezet dat risicomanagement een formaliteit lijkt te worden, een verplicht nummer, een papieren tijger, een exercitie voor de vorm. Op grond van ervaringen in mijn eigen organisatie en de verhalen die ik oppik bij bijeenkomsten van onder meer de rijksbrede benchmark, herken ik de conclusies van die onderzoeken wel.

Ik waag me niet aan verklaringen, ik ben een waarnemer en een goede luisteraar. En dan worden er toch interessante parallellen zichtbaar in hoe onze rijksdiensten, overheden en zbo’s gekomen zijn waar ze nu staan, en blijken de berichten niet al te uitbundig als het gaat om wat risicomanagement hun organisaties nu heeft gebracht.

Opvallend is de over het algemeen enthousiaste start, meestal naar aanleiding van eisen aan bijvoorbeeld verantwoording en standaarden zoals bijvoorbeeld VBTB (Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording, 1999, red.) in vroeger tijden, Good Governance codes (2003, red.) en een Code Goed Bestuur (2009, red.). Lees verder “Het wil maar niet vlotten”

Provincie leert van Blauwestad

Provincie Groningen | 2010

Het doel van het project Blauwestad is het verbeteren en versterken van de sociaal-economische vitaliteit van de Oldambt regio door middel van een grootschalige gebiedsverandering en de bouw van woningen.

De provinciale betrokkenheid bij het project Blauwestad begint in 1990. Tot aan de ondertekening van de Overeenkomst Blauwestad (OBS) staat deze periode in het teken van plannen maken, haalbaarheid en financierbaarheid organiseren en (vormgeven en invulling van de) samenwerking met private partijen.

Lees verder “Provincie leert van Blauwestad”