PRIMO Res Publica

25 Inzichten voor Business & Society

Wouter Scheepens, Woody van Olffen, Margot Schumacher, Eelco van Hout en Mirjam Minderman| 2022, Mediawerf Uitgevers

Onze maatschappij en economie zijn hard toe aan nieuwe oplossingen om niet alleen de wereld van morgen vorm te geven, maar zeker ook die van vandaag beter te maken. Daarvoor is het nodig dat we buiten de gebaande paden in management en organisaties leren werken en denken. Dit geldt zowel voor publieke als private organisaties, dus voor overheden en het bedrijfsleven.

De bijdragen in deze bundel gaan daarop in. De auteurs zijn verbonden aan TIAS, school for business and society. Vanuit hun verscheidenheid aan kennisgebieden worden nieuwe perspectieven geschetst en oplossingen gesuggereerd. Dit wordt gedaan aan de hand van een raamwerk voor ‘transformatieve impact’, dat is opgebouwd uit vier domeinen: verantwoord leiderschap, samenwerking, business modelling en duurzame innovatie.

De auteurs dagen de lezer uit door het stellen van reflectievragen. Want ‘Never stop asking!’ is een leitmotiv voor TIAS. Het (blijven) stellen van vragen leidt tot nieuwe inzichten, tot verdieping en begrip, tot mogelijkheden van koersbepaling in complexe tijden en uiteindelijk tot het weten hoe er positieve impact kan worden gemaakt.

Ook de praktijk komt aan bod. Niet in de laatste plaats in een viertal dubbelinterviews, met ondermeer de CEO van Heineken, een voormalig commandant van de Nederlandse strijdkrachten, sociaal ondernemers, en de voorzitter van VNO-NCW.

Deze bundel beoogt tot nieuwe inzichten, gesprekken en betere vragen te leiden. Bovenal is de wens dat de lezer wordt geïnspireerd en gefaciliteerd om zélf transformatieve impact te realiseren. Dit is een belangrijke stap naar aan een gezonde economie en maatschappij, waar welzijn en sociale rechtvaardigheid alsook het respecteren van ecologische grenzen vanzelfsprekend zijn.

Voor wie is deze bundel bedoeld?

De missie van TIAS is gestoeld op de overtuiging dat het dienen van de samenleving een opdracht is voor organisaties, inclusief het bedrijfsleven. Daarvoor is het essentieel dat leiders in organisaties niet alleen hun eigen context doorgronden, maar middels interactie juist ook andere domeinen en sectoren leren begrijpen. Daarbij worden de grenzen tussen het publieke en private domein overstegen. Die interactie tussen verschillende domeinen komt in deze bundel aan bod en dat maakt het boek geschikt voor een brede groep van lezers.

Website TIAS

Bibliografie

Scheepens, W.,  Olffen, W. van, Schumacher, M.,  Hout, E. van and Minderman, M. (2022) Tijd voor Transitie: 25 Inzichten voor Business & Society. Haarlem: Mediawerf Uitgevers

 

 

Dynamiek in het landschap van macht en tegenmacht

Georgina Kuipers, Gert Jan Geertjes, Martijn van der Steen | 2023, NSOB

Dit essay is een verkenning van de verhoudingen tussen macht en tegenmacht in Nederland. Welke actoren formeel tot de macht respectievelijk tegenmacht behoren staat echter niet vast en van een stelsel is formeel geen sprake. In dat licht spreken auteurs Georgina Kuipers, Gert Jan Geertjes en Martijn van der Steen over het ‘landschap’ van macht en tegenmacht.

We bespreken wat wij onder tegenmacht verstaan, welke partijen deze kunnen uitoefenen, op welke manieren, en wat daarbij in het bijzonder de rol en positie van maatschappelijke organisaties is. We gaan na of die positie verzwakt of bemoeilijkt is en versterking behoeft. Wat is er de afgelopen jaren gebeurd in het landschap van tegenmacht, en hoe kunnen maatschappelijke actoren in staat worden gesteld om effectief tegenspraak te bieden binnen de democratische rechtsstaat?

Het essay schetst het landschap van macht en tegenmacht als een cirkel, waarin de formeel-juridische kernmachten – wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht – worden omringd door institutionele en geïnstitutionaliseerde tegenmachten (de Nationale ombudsman, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, het Centraal Planbureau), en vervolgens door maatschappelijke tegenmachten van divers pluimage: verenigingen, ngo’s, bedrijven, burgerinitiatieven of onderzoeksjournalisten. Veel belangen zijn bovendien niet of onvoldoende vertegenwoordigd – natuur, toekomstige generaties en kwetsbare groepen als daklozen of laaggeletterden. Deze groep fungeert als een soort ‘rafelrand’ in het landschap van macht en tegenmacht.

We beschrijven in het essay ontwikkelingen in dat landschap en maken de balans op door een vijftal dynamieken van tegenmacht te beschrijven: openbaarheid, institutionalisering, coalities, verlamming, en insluiting en uitsluiting. Tegenmacht is een dynamisch geheel dat voortdurend onderhoud en zorg vereist. We sluiten daarom af met het beschrijven van verschillende niveaus om tegenmacht te versterken en krachtiger te maken. Een eerste niveau betreft het beter gebruik maken van bestaande middelen en mogelijkheden in het landschap van tegenmacht. Een tweede niveau gaat over kaders en randvoorwaarden. Het derde niveau gaat over de vraag hoe macht en tegenmacht verdeeld worden, en door wie. Dit laatste niveau betreft een machtige bevoegdheid en is daarmee ook een politieke vraag.

Download Essay

Bibliografie

Kuipers, G.,  Geertjes, G. en  Steen, M. van der (2023) Wie wordt gehoord?: Dynamiek in het landschap van macht en tegenmacht. Den Haag: Nederlandse School voor Openbaar Bestuur.