De nieuwe rol van de controller

Zeven eigenschappen voor de effectieve implementatie van risicomanagement

Robert ’t Hart | 2006

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het wat afge­zaagde maar zeer ware gezeg­de krijgt voor overheids­instanties in de praktijk steeds meer betekenis. Vertrouwen krijgen van en uitstralen naar de stakeholders wordt belangrijker. Tegelijk is het verlies van dit vertrouwen iets dat steeds eerder en vaker gebeurt. 

De transparanter wordende wereld, governance-richtlijnen en regelgeving – zoals het weerstandsvermogen voor gemeenten en waterschappen – liggen aan deze ontwikkeling ten grondslag. Was het vroeger nog mogelijk om een vertrouwensbreuk intern op te lossen, met de opkomst van fenomenen zoals internet ligt overheidsfalen snel op straat. De gevolgen van het toenemende belang dat aan vertrouwen wordt gehecht en van het verlies ervan, worden ook steeds duidelijk. Jarenlang je afspraken nakomen en de gestelde doelen halen, zorgt voor een geleidelijke opbouw van het vertrouwen dat stakeholders aan overheden geven. Dit werk wordt echter snel teniet gedaan door menselijk han­delen of falen.

Lees verder “De nieuwe rol van de controller”

Het wil maar niet vlotten

Waarnemingen van een betrokkene

Adriaan Bouwdewijn* | 2014

Het zijn waarnemingen van een betrokkene. Het wil niet vlotten met risicomanagement bij organisaties in het publieke domein. Met regelmaat verschijnen er artikelen, waarin op basis van onderzoek of inventarisatie uiteen wordt gezet dat risicomanagement een formaliteit lijkt te worden, een verplicht nummer, een papieren tijger, een exercitie voor de vorm. Op grond van ervaringen in mijn eigen organisatie en de verhalen die ik oppik bij bijeenkomsten van onder meer de rijksbrede benchmark, herken ik de conclusies van die onderzoeken wel.

Ik waag me niet aan verklaringen, ik ben een waarnemer en een goede luisteraar. En dan worden er toch interessante parallellen zichtbaar in hoe onze rijksdiensten, overheden en zbo’s gekomen zijn waar ze nu staan, en blijken de berichten niet al te uitbundig als het gaat om wat risicomanagement hun organisaties nu heeft gebracht.

Opvallend is de over het algemeen enthousiaste start, meestal naar aanleiding van eisen aan bijvoorbeeld verantwoording en standaarden zoals bijvoorbeeld VBTB (Van Beleidsbegroting Tot Beleidsverantwoording, 1999, red.) in vroeger tijden, Good Governance codes (2003, red.) en een Code Goed Bestuur (2009, red.).

Lees verder “Het wil maar niet vlotten”

Provincie leert van Blauwestad

Provincie Groningen | 2010

Het doel van het project Blauwestad is het verbeteren en versterken van de sociaal-economische vitaliteit van de Oldambt regio door middel van een grootschalige gebiedsverandering en de bouw van woningen.

De provinciale betrokkenheid bij het project Blauwestad begint in 1990. Tot aan de ondertekening van de Overeenkomst Blauwestad (OBS) staat deze periode in het teken van plannen maken, haalbaarheid en financierbaarheid organiseren en (vormgeven en invulling van de) samenwerking met private partijen.

Lees verder “Provincie leert van Blauwestad”

Government Resilience Framework

HM Government, Cabinet Office, december 2022

De professionaliteit en inzet van de mensen die bijdragen aan de veerkracht van het Verenigd Koninkrijk is buitengewoon, en we hebben een goed gevestigd kader voor civiele bescherming in het Verenigd Koninkrijk. Maar de afgelopen jaren hebben de noodzaak aangetoond om voort te bouwen op deze solide fundamenten en onze veerkracht te versterken om de risico’s van het land te voorkomen, te beperken, erop te reageren en ervan te herstellen.

Daarom heeft de Britse regering zich in de geïntegreerde evaluatie vastgelegd op een nieuwe veerkrachtstrategie. Het is gebaseerd op drie kernprincipes:

  • Waar mogelijk liever voorkomen dan genezen: een grotere nadruk op voorbereiding en preventie.
  • Veerkracht is een inspanning van de hele samenleving, dus we moeten transparanter zijn.
  • Iedereen in staat stellen een bijdrage te leveren.

Dit raamwerk richt zich op de fundamentele bouwstenen van veerkracht en beschrijft het plan voor 2030 om de kaders, systemen en capaciteiten te versterken die de veerkracht van het VK bij alle civiele rampenrisico’s ondersteunen. 

Lees verder “Government Resilience Framework”

De stilte voor het stilleggen

De oorzaken en leerpunten van het stilleggen van vier verbrandingslijnen door AEB in de zomer van 2019

Jaap Winter, Staf Depla en Elbert Dijkgraaf | juli 2020, Onderzoekscommissie Afval Energie Bedrijf

Het rapport gaat uitgebreid in op de werking en het mechanisme van riscomanagement als integraal onderdeel van besturing en management, zowel bij de gemeente Amsterdam als bij het Afval Energie Bedrijf (AEB). Het is een lezenswaardig rapport.

Op 24 juni 2019 informeerde de directie van het Afval Energie Bedrijf (hierna AEB) gemeente Amsterdam dat AEB ‘onvoldoende in control is om de productie op volle toeren door te laten draaien.’ AEB geeft aan dat het enkele mitigerende maatregelen genomen heeft en verdere maatregelen middels scenario’s inventariseert, met als meest zwarte scenario een tijdelijke stillegging van afvalverwerking en warmtelevering.

Lees verder “De stilte voor het stilleggen”

Global Risks Report 2006

World Economic Forum | januari 2006

Met het oog op een beter begrip van mondiale risico’s geeft dit document een samenvatting van de resultaten van een samenwerking tussen het World Economic Forum, MMC (Marsh & McLennan Companies, Inc.), Merrill Lynch en Swiss Re, in samenwerking met het Risk Management and Decision Processes Center van de Wharton School aan de Universiteit van Pennsylvania, rond het thema van mondiale risico’s. De doelen van deze samenwerking, die voortbouwen op het werk dat in 2004 werd ondernomen, zijn:

    • Het identificeren en beoordelen van huidige en opkomende mondiale risico’s in de tijdshorizon van 2006 en 2015.

    • De onderlinge verbanden te bestuderen en het waarschijnlijke effect ervan op verschillende markten en industrieën te beoordelen.

    • Het denken over een effectievere beperking van mondiale risico’s te bevorderen.
Het mondiale risicolandschap

Het risicolandschap van 2006 wordt gedomineerd door grote risico’s, zoals terrorisme en een grieppandemie, die bovenaan de mondiale risicobeperkingsagenda staan en waarover steeds meer bekend is. Andere risico’s, zoals de klimaatverandering, waarvan de cumulatieve impact pas op langere termijn voelbaar zal zijn, zijn in het middelpunt van het beleidsdebat komen te staan en kunnen in de toekomst de grootste uitdagingen bieden voor de wereldwijde risicobeperking.

Lees verder “Global Risks Report 2006”

Deskundigheid onder druk

Risico’s voor de gemeentelijke praktijk

Adriaan de Jonge (WRR) | oktober 2024

Wat voor (nieuwe) soorten deskundigheid hebben gemeenten nodig om de maatschappelijke opgaven van nu en de toekomst het hoofd te bieden? Waar treden er mogelijke tekorten aan deskundigheid op? Wat zijn de oorzaken daarvan? En hoe zouden gemeenten hun deskundigheid beter kunnen organiseren? Deze vragen staan centraal in dit Working Paper (nr. 63) van Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Managementsamenvatting [citaat]

Dit working paper is geschreven in het kader van het bredere onderzoeks- en adviestraject ‘De deskundige overheid’ van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbleid en richt zich op de (organisatie van) deskundigheid bij gemeenten. Een belangrijke aanleiding hiervoor is het feit dat het gemeentelijke takenpakket de afgelopen jaren flink is uitgebreid. Decentralisaties en nieuwe maatschappelijke opgaven (denk bijvoorbeeld aan de jeugdzorg of de warmte- en energietransitie) stellen nieuwe eisen aan de deskundigheid van gemeenten.

Lees verder “Deskundigheid onder druk”