Wie controleert de financiën?

Kan de raad adequate besluiten nemen?

Peter van Noppen, maart 2014

Gemeenten worden de komende jaren door de decentralisaties op het sociale domein verantwoordelijk voor de besteding van zo’n 16 miljard euro extra. Onlangs luidden critici daarover de noodklok; in gemeenteraden zou te weinig financiële kennis aanwezig zijn om die uitgaven goed te controleren. Gepleit werd voor extra cursussen voor raadsleden. Maar is dat wel het juiste antwoord om die zorg te tackelen? ‘De meeste gemeentelijke begrotingen zijn rommelig opgesteld en bovendien vaker een ambtelijk dan een politiek instrument. Als controllers hun werk beter doen, kunnen raadsleden al stukken beter uit de voeten.’

Peter van Noppen

Gemeenteraden krijgen de komende jaren een beduidend grotere verantwoordelijkheid voor de besteding van belastinggeld. Met de uitbreiding van taken op het gebied van jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen, stijgt de uitkering van het gemeentefonds op termijn van 18 miljard naar 34 miljard euro per jaar. Lees verder “Wie controleert de financiën?”

Mijn onbegrijpelijke overheid

Alex Brenninkmeijer | mei 2013

Het jaarverslag over 2012 van de Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer handelt over de vraag tegen welke problemen burgers aanlopen in hun contacten met de overheid. Deze vraag heeft hij voorgelegd aan een brede kring van mensen uit de praktijk: advocaten, sociaal raadslieden, belastingadviseurs en een ruime groep van andere intermediairs. Het thema van het jaarverslag is uitgediept tijdens de Ombudslezing.

De drie belangrijkste oorzaken bleken een slecht werkende bureaucratie, complexe wetgeving en een gebrek aan inlevingsvermogen. Deze en andere oorzaken maken dat burgers de overheid vaak als onbegrijpelijk ervaren.

Lees verder “Mijn onbegrijpelijke overheid”

Het geheim van risicomanagement

John O’Dea | april 2009

Risicomanagement is zo oud als Methusalem. Hoewel er in het boek Genesis niets te vinden is dat erop wijst dat Adam en Eva een risicobeoordeling uitvoerden, hadden hun en onze wereld er misschien anders uitgezien als ze erover hadden nagedacht. 

John O’Dea, former Secretary General PRIMO Europe and President PRIMO Malta

De wereld had er misschien ook anders uitgezien als de ontwikkelde landen – met hun naar verluidt geavanceerde managementtools – deze hadden toegepast met de basisintegriteit die in elk geformaliseerd risicomanagementproces wordt verondersteld. De schokken van BSE, vogelgriep, milieuveranderingen, 9/11 en andere recente en minder recente crises die de wereld waarin we leven een nieuwe vorm hebben gegeven, hadden we misschien kunnen voorkomen of op zijn minst beperken. Lees verder “Het geheim van risicomanagement”

Een norm voor het weerstandsvermogen

Hulpmiddel in het risicomanagementbeleid

Dick Smorenberg* | 2006

Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft gemeenten voor een risicoprofiel op te stellen, expliciet risicomanagementbeleid te voeren en op basis van hun risicoprofiel het (financiële) weerstandsvermogen in beeld te brengen. Nu, twee jaar na de invoering ervan, blijken veel gemeenten hier nog mee worstelen.** Een algemene norm voor het weerstandsvermogen zou gemeenten niet alleen concrete handvatten geven, maar de kaderstellende taak van de gemeenteraad en de controletaken van vooral de provincie aanzienlijk vereenvoudigen. Waarom is er dan geen norm gesteld?

Dick Smorenberg

In de toelichting op artikel 11 van de BBV staat dat het aan de provincies en gemeenten zelf is een beleidslijn te formuleren over de in de organisatie noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit. Hierdoor heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken er vanaf gezien een algemene norm te stellen, dit omdat gemeenten onderling zo zeer van elkaar verschillen dat het niet mogelijk wordt geacht een algemene norm te stellen dienaangaande. De vraag is of deze stelling van het ministerie juist is.1

Lees verder “Een norm voor het weerstandsvermogen”

Risicoregelreflex als grootste risico in de zorg

Over dilemma’s en passende gedragsregels

Rob Ellermeijer | april 2015

Na een lange periode van zorgwekkende publiciteit over de drie decentralisaties in de zorg en de participatiewet zijn wij het moment van invoering gepasseerd. 1 januari 2015 was vooraf een onneembare vesting. De mensen die minder goed ingevoerd waren in wat er nu precies ging gebeuren hadden via de media een beeld gekregen alsof de wereld zou vergaan.

Rob Ellermeijer

Alles zou uitgesteld moeten worden. Dit was onverantwoord. Gemeenten zouden deze taken nooit aankunnen. Volop ingrediënten om de risicoreflex aan het werk te zetten. Gelukkig is daar vanuit het kabinet en de kamer op een beheerste manier mee om gegaan en zijn er slechts maatregelen getroffen om de invoering nog wat soepeler en beheerster te laten plaatsvinden. Geen uitstel, geen afstel maar meer informatie om mensen nog wat beter inzicht te geven in het veranderproces. Lees verder “Risicoregelreflex als grootste risico in de zorg”

Risk Appetite & Tolerance

Guidance Paper

Richard Anderson | september 2011

Anderson: “Er wordt vaak gezegd dat geen enkel bedrijf winst kan maken zonder risico te nemen. Hetzelfde geldt voor alle organisaties: geen enkele organisatie in de private, publieke of derde sector kan haar doelstellingen bereiken zonder risico te nemen. De vraag is alleen hoeveel risico ze moeten nemen. En toch kan het nemen van risico’s zonder het bewust managen van die risico’s leiden tot de ondergang van organisaties…”

Principes en benadering

De volgende uitgangspunten liggen ten grondslag aan ons werk op het gebied van risicobereidheid:

    1. Risicobereidheid kan complex zijn. Overdreven eenvoud, hoewel oppervlakkig gezien aantrekkelijk, leidt tot gevaarlijke wateren: het is veel beter om de complexiteit te erkennen en ermee om te gaan, in plaats van deze te negeren. Lees verder “Risk Appetite & Tolerance”

OECD Emerging Risks 2003

The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) | 2003

Wat is er nieuw aan grote risico’s in de 21e eeuw? De afgelopen jaren zijn we getuige geweest van een groot aantal grootschalige rampen van verschillende aard over de hele wereld: enorm verwoestende windstormen en overstromingen in Europa en ijsstormen in Canada; nieuwe ziekten die zowel mensen (AIDS, het Ebola-virus) als dieren (BSE) infecteren; terroristische aanslagen zoals die van 11 september 2001 in de Verenigde Staten en de aanval met Sarin-gas in Japan; grote verstoringen van kritieke infrastructuren veroorzaakt door computervirussen of gewoonweg technische storingen.

Dit zijn slechts enkele van de zeer kostbare rampen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden. Toch lijkt niet alleen de aard van de grote risico’s te veranderen, maar ook de context waarin ze zich voordoen en het vermogen van de samenleving om ze te beheersen. De krachten die deze veranderingen vormgeven zijn talrijk en gevarieerd. Weersomstandigheden lijken bijvoorbeeld steeds extremer te worden. Lees verder “OECD Emerging Risks 2003”